ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΕΦΕΤΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ
ΑΚΥΡΩΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
ΤΜΗΜΑ Α’
ΑΡΙΘΜΟΣ 2028/2022
Με μέλη τους: Σταυρούλα Μπρούστα, Πρόεδρο Εφετών Διοικητικών Δικαστηρίων, Ευστράτιο Βαρβαρίδη και Λήδα-Κωνσταντίνα Κρεμούτη, Εφέτες Διοικητικών Δικαστηρίων,
συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις 6 Ιουνίου 2022, με γραμματέα την Καλλιόπη Κοκκίνη, δικαστική υπάλληλο, για να δικάσει την από 14 Οκτωβρίου 2020 (ΑΚ .../14.10.2020) αίτηση ακύρωσης
τ ω ν 1) Μ. του Α. και 2) Σ. του Α., αμφοτέρων κατοίκων Αθηνών (οδός …., αρ. …), οι οποίες παραστάθηκαν μετά του δικηγόρου Βασιλείου Παπαδημητρίου, τον οποίο διόρισαν με προφορική δήλωση στο ακροατήριο,
κ α τ ά του Δήμου Αθηναίων, ο οποίος δεν παραστάθηκε.
Εξάλλου, άσκησε παρέμβαση η Ανώνυμη Εταιρεία με την επωνυμία «... Αναπτυξιακή Εταιρεία-Τεχνική-Οικοδομική Ανώνυμη Εταιρεία», που εδρεύει στην Αθήνα (οδός …, αρ. …) εκπροσωπείται νόμιμα και παραστάθηκε δια του δικηγόρου Αθανασίου Σαφαρή, τον οποίο διόρισε με συμβολαιογραφικό πληρεξούσιο.
Η εκδίκαση άρχισε με την ανάγνωση της έκθεσης της Εισηγήτριας Εφέτη Δ.Δ. Λήδας-Κωνσταντίνας Κρεμούτη.
Κατόπιν, το Δικαστήριο άκουσε τον πληρεξούσιο δικηγόρο των αιτουσών, που ανέπτυξε και προφορικά τους λόγους ακύρωσης και ζήτησε να γίνει δεκτή η αίτηση, καθώς και τον δικηγόρο της παρεμβαίνουσας, ο οποίος ζήτησε να απορριφθεί η αίτηση.
Μετά τη συνεδρίαση, το Δικαστήριο συνήλθε σε διάσκεψη, και αφού
μ ε λ έ τ η σ ε τη δικογραφία και τις σχετικές διατάξεις,
α π ο φ α σ ί ζ ε ι τα εξής:
1. Επειδή, για την άσκηση της υπό κρίση αίτησης καταβλήθηκε το κατά νόμο παράβολο, ποσού 150 ευρώ (σχετ. το …./2020 e-παράβολο).
2. Επειδή, με την κρινόμενη αίτηση ζητείται η ακύρωση της …./12.8.2020 οικοδομικής άδειας (κατηγορίας 3 με προέγκριση) της Υπηρεσίας Δόμησης (Υ.ΔΟΜ.) του Δήμου Αθηναίων, με την οποία επετράπη στην παρεμβαίνουσα ανώνυμη τεχνική εταιρεία «... A.E.» η ανέγερση «νέας οκταώροφης οικοδομής με πυλωτή» σε οικόπεδο φερόμενης ιδιοκτησίας της επί της οδού …, αρ. …, στην περιοχή των Αμπελοκήπων του Δήμου Αθηναίων.
3. Επειδή, στην προκείμενη περίπτωση, από τα στοιχεία του φακέλου, προκύπτουν τα εξής: Με την …./6.8.2020 προέγκριση οικοδομικής άδειας της Υπηρεσίας Δόμησης του Δήμου Αθηναίων εγκρίθηκε η ανέγερση νέας οκταώροφης οικοδομής με υπόγειο, πυλωτή και ισόγειο διαμέρισμα, σε οικόπεδο φερόμενης ιδιοκτησίας της παρεμβαίνουσας «…A.E.» της επί της οδού …, αρ. …, στην περιοχή των Αμπελοκήπων του Δήμου Αθηναίων. Ακολούθως, εκδόθηκε η (προσβαλλόμενη) …./12.8.2020 οικοδομική άδεια κατηγορίας 3, με βάση τα οριζόμενα στο Τμήμα Β’ Κεφάλαιο Πρώτο του Ν. 4495/2017 «Έλεγχος Δομημένου Περιβάλλοντος, Οικοδομικές Άδεις κλπ» (ΦΕΚ 167 Α’), με αναγραφόμενη περιγραφή έργου «Νέα οκταώροφη οικοδομή με πυλωτή». Στην πράξη αυτή προβλέπεται: 1) η κατασκευή κτιρίου, που αποτελείται από: α/ ισόγειο για βοηθητική χρήση (πυλωτή-κλειστή θέση στάθμευσης), β/ 8 ορόφους άνω του ισογείου με χρήση κατοικίας και γ/ 9ο επίπεδο άνω του ισογείου με χρήση δώματος-απόληξης κλιμακοστασίου, 2) ότι το μέγιστο ύψος κτιρίου ανέρχεται 26,80 μ. και προσδιορίστηκε σύμφωνα με το άρθρο 15 παρ. 1 του Ν. 4067/2012 (ΦΕΚ 79 Α’), στο οποίο για Συντελεστή Δόμησης (Σ.Δ.) 3,6 προβλέπεται ως ύψος το δεκαπλάσιο του Σ.Δ. με μέγιστο ύψος τα 32 μ., 3) ότι οι πλάγιες αποστάσεις δ και Δ ορίστηκαν σε δ=3,84 μ. και Δ=5,68 μ. αντίστοιχα και έχουν ληφθεί για Η (ύψος κτιρίου)=26,80 μ.. Σύμφωνα δε με το διάγραμμα κάλυψης του Μαΐου του 2020 τελευταίος (8ος) όροφος με χρήση κατοικίας υποχωρεί σε σχέση με τους υποκείμενους ορόφους, δηλαδή κατασκευάζεται σε εσοχή. Κατά της οικοδομικής άδειας οι αιτούσες, άσκησαν την κρινόμενη αίτηση ακύρωσης στις 14.10.2020 προβάλλοντας λόγους, που αφορούν αποκλειστικώς: 1) την εφαρμογή εσφαλμένου νομοθετικού καθεστώτος για την έκδοση της ως άνω άδειας, με αποτέλεσμα να θεωρηθεί παρανόμως, ότι στη συγκεκριμένη περιοχή δύναται να ανεγερθεί ένα κτίριο αποτελούμενο από 8 ορόφους με χρήση κατοικίας συν έναν με χρήση δώματος-απόληξης κλιμακοστασίου και με μέγιστο ύψος 26,80 μ., και 2) την εκ της παρανομίας αυτής προκύπτουσα επιβάρυνση του οικιστικού περιβάλλοντος της συγκεκριμένης περιοχής. Ειδικότερα, οι αιτούσες προβάλλουν, ότι στη συγκεκριμένη περιοχή το μέγιστο επιτρεπόμενο ύψος κτιρίου ανέρχεται σε 21 μ. και ο μέγιστος επιτρεπόμενος αριθμός των υπέρ το έδαφος ορόφων ανέρχεται σε 6.
4. Επειδή, στο άρθρο 32 του Π.Δ. 18/1989 (ΦΕΚ 8 Α’), η παρ. 3 του οποίου προστέθηκε με το άρθρο 31 παρ. 1 του Ν. 3772/2009 (ΦΕΚ 112 Α’) ορίζονται τα εξής: «1. Η δίκη καταργείται αν μετά την άσκηση του ενδίκου μέσου η προσβαλλόμενη πράξη ή δικαστική απόφαση ανακλήθηκε, ακυρώθηκε ή εξαφανίσθηκε. 2. Καταργείται ομοίως η δίκη αν μετά την άσκηση της αίτησης ακυρώσεως και έως την πρώτη συζήτηση της υπόθεσης η προσβαλλόμενη πράξη έπαυσε για οποιονδήποτε λόγο να ισχύει, εκτός αν ο αιτών επικαλείται ιδιαίτερο έννομο συμφέρον που δικαιολογεί τη συνέχιση της δίκης. [...]. 3. Αν η κατά την προηγούμενη παράγραφο παύση της ισχύος της προσβαλλόμενης πράξεως οφείλεται στο ότι αυτή ήταν περιορισμένης χρονικής ισχύος και μετά τη λήξη της εκδόθηκε νεότερη πράξη ομοίου περιεχομένου ή στο ότι αυτή τροποποιήθηκε ή αντικαταστάθηκε με πράξη η οποία εξακολουθεί να είναι δυσμενής για τον αιτούντα, η δίκη δεν καταργείται αν ο αιτών προβάλει με δικόγραφο, κατατιθέμενο έξι (6) πλήρεις ημέρες πριν από την πρώτη συζήτηση της υποθέσεως, σχετικό ισχυρισμό και ζητήσει τη συνέχιση της δίκης. Με το δικόγραφο αυτό, ο αιτών μπορεί να προβάλει και νέους λόγους ακυρώσεως, στρεφόμενους κατά της νέας πράξεως ...».
5. Επειδή, κατά την έννοια των ανωτέρω διατάξεων, κατάργηση της ακυρωτικής δίκης, πέραν των περιπτώσεων της κατά την παρ. 1 του αυτού άρθρου κατάργησης (εξ υπαρχής ακύρωση ή ανάκληση της προσβαλλόμενης πράξης), προβλέπεται, με τη διάταξη της παρ. 2 του ανωτέρω άρθρου, και σε κάθε άλλη περίπτωση, κατά την οποία, μέχρι τον χρόνο εκδίκασης της αίτησης ακύρωσης έπαυσε, για οιονδήποτε λόγο, η ισχύς της προσβαλλόμενης διοικητικής πράξης ή παράλειψης. Υποτείνει, με τον τρόπο αυτό, ο κανόνας ότι δεν επιτρέπεται, κατ’ αρχήν, η ακύρωση πράξης ή παράλειψης, η οποία, μέχρι την πρώτη συζήτηση της υπόθεσης, έχει παύσει να ισχύει. Κατ’ εξαίρεση, συγχωρείται η συνέχιση της δίκης, όταν ο αιτών επικαλείται ιδιαίτερο προς τούτο έννομο συμφέρον προς αποτροπή δυσμενών για το μέλλον, διοικητικής φύσης, συνεπειών που απορρέουν από την προσβληθείσα διοικητική πράξη ή παράλειψη, η οποίες δεν μπορούν να αρθούν παρά μόνο με την έκδοση ακυρωτικής απόφασης (ΣτΕ 618/2013 Ολομ., 2772/2017, 2483/2017, 1973/2016 7μ., 4397/2015, 75/2015). Η επίκληση δε από τον αιτούντα του ιδιαίτερου αυτού εννόμου συμφέροντος και των πραγματικών περιστατικών επί των οποίων θεμελιώνεται τούτο, πρέπει να γίνεται είτε με υπόμνημα ή με έγγραφη δήλωση προς το Δικαστήριο, που κατατίθενται μέχρι την πρώτη συζήτηση της υπόθεσης στο ακροατήριο, είτε με προφορική δήλωση στο ακροατήριο και ανάπτυξη του περιεχομένου της προφορικής αυτής δήλωσης με υπόμνημα που κατατίθεται εντός της χορηγηθείσας από τον Πρόεδρο για την υποβολή υπομνήματος προθεσμίας, κατ’ ανάλογη εφαρμογή του άρθρου 25 παρ. 2 του Π.Δ. 18/1989 (ΣτΕ 1046/2018). Περαιτέρω, η διάταξη της ανωτέρω παραγράφου 3 του άρθρου 32 του Π.Δ. 18/1989, η οποία αποσκοπεί στην εν γένει οικονομία της δίκης, προκειμένου να μην εξαναγκάζονται οι διάδικοι σε αλλεπάλληλες δίκες όταν η Διοίκηση, διαρκούσης της εκκρεμοδικίας, αντικαθιστά ή τροποποιεί την προσβληθείσα διοικητική πράξη, εφαρμόζεται μόνο όταν οι διάδικοι επιλέγουν να μην ασκήσουν, επιπλέον της ήδη ασκηθείσας από αυτούς εκκρεμούς αίτησης ακύρωσης, και νέα, αυτοτελή αίτηση ακυρώσεως κατά της χρονικώς μεταγενέστερης πράξης, η οποία αντικαθιστά ή τροποποιεί την προσβαλλόμενη πράξη (ΣτΕ 1121/2022).
6. Επειδή, μετά την άσκηση της κρινόμενης αίτησης ακύρωσης και ενώ οι εργασίες ανέγερσης της ένδικης οικοδομής βρίσκονταν στο στάδιο της σκυροδέτησης υποστηλωμάτων στο επίπεδο του 6ου ορόφου, εκδόθηκε η …./10.3.2021 αναθεώρηση της ως άνω οικοδομικής άδειας της Υπηρεσίας Δόμησης του Δήμου Αθηναίων. Με την πράξη αυτή: 1) καταργήθηκε ο 7ος και ο 8ος με χρήση κατοικίας με αποτέλεσμα πλέον το κτίριο αποτελείται από: α/ ισόγειο με βοηθητική χρήση (πυλωτή-κλειστή θέση στάθμευσης), β/ 6 ορόφους άνω του ισογείου με χρήση κατοικίας και γ/ 7ο επίπεδο άνω του ισογείου με χρήση δώματος – απόληξης κλιμακοστασίου, 2) το μέγιστο ύψος του κτιρίου διαμορφώθηκε στα 20,60 μ. και μειώθηκε αντίστοιχα η συνολική του επιφάνεια, και 3) οι πλάγιες αποστάσεις δ και Δ παραμένουν δ=3,84 μ. και Δ=5,68 μ. αντίστοιχα και έχουν ληφθεί για Η(ύψος κτιρίου)=26,80 μ., ήτοι για ύψος «το οποίο αποτελεί το ύψος στο οποίο προβλέπεται μελλοντική εξάντληση του Σ.» (σχετ. η τεχνική έκθεση της αρχιτέκτονος μηχανικού Μ.). Σύμφωνα δε με το διάγραμμα κάλυψης του Φεβρουαρίου του 2021 δεν υπάρχει υποχώρηση του τελευταίου (6ου πλέον) ορόφου, ο οποίος πάντως εγγράφεται εντός του ιδεατού στερεού. Από το περιεχόμενο της ως άνω αναθεώρησης, παρόλο που δεν περιέχει ρητό όρο περί κατάργησης των σχετικών κεφαλαίων της προσβαλλόμενης πράξης (αρχικής οικοδομικής άδειας) προκύπτει ότι αυτή αντικατέστησε καθ’ ολοκληρίαν τα κεφάλαια της προσβαλλόμενης πράξης (αρχικής οικοδομικής άδειας), που αφορούν τον μέγιστο αριθμό ορόφων άνω του ισογείου ορόφου με χρήση κατοικίας και το μέγιστο επιτρεπόμενο ύψος του κτιρίου. Επομένως κατά το χρόνο συζήτησης της υπόθεσης, τα πληττόμενα με τους λόγους ακύρωσης κεφάλαια της αρχικής προσβαλλόμενης πράξης (αρχική οικοδομική άδεια) είχαν αντικατασταθεί από τα αντίστοιχα κεφάλαια της ως άνω αναθεώρησης. Οι αιτούσες με το …./2.4.2021 δικόγραφο, το οποίο φέρει τον τίτλο «Υπόμνημα του άρθρου 32 παρ. 2 και παρ. 3 του Π.Δ. 18/1989», ζητούν τη συνέχιση της δίκης, κατ’ άρθρο 32 παρ. 3 του Π.Δ. 18/1989 (ΦΕΚ 8 Α’), ισχυριζόμενες, ότι με το ως άνω περιεχόμενο η αναθεώρηση είναι παράνομη και εξακολουθεί να είναι δυσμενής γι’ αυτές, διότι κατά παράβαση νόμου ο τελευταίος όροφος με χρήση κατοικίας (ο 6ος) δεν τίθεται σε εσοχή, διότι οι κατασκευές στο δώμα-απόληξη κλιμακοστασίου, υπερβαίνουν το μέγιστο ύψος των 21 μ., διότι προκύπτει πρόθεση της παρεμβαίνουσας να επαναφέρει τους καταργηθέντες ορόφους στο μέλλον, και, τέλος, διότι εκ των ως άνω παρανομιών της αναθεώρησης προκύπτει επιβάρυνση του οικιστικού περιβάλλοντος της συγκεκριμένης περιοχής. Ειδικότερα, ισχυρίζονται ότι η έλλειψη εσοχής προκαλεί δραματικό περιορισμό της θέασης, του αερισμού, του ηλιασμού και του εν γένει φυσικού φωτισμού, που απολάμβαναν, και ακόμη μεγαλύτερη επιβάρυνση και όχληση (οπτική, ακουστική και αισθητική), οι οποίες θα καταστήσουν δυσβάστακτη και ανυπόφορη τη καθημερινή διαβίωση και την παραμονή τους εντός της ίδιας τους της οικίας, ενώ, επίσης, προκαλεί και υποβάθμιση του οικιστικού περιβάλλοντος και της ποιότητας ζωής τους. Αντιθέτως, η παρεμβαίνουσα εταιρεία με το από 31.1.2022 υπόμνημά της προβάλλει, ότι δεν υφίστανται δυσμενείς συνέπειες για τις αιτούσες και ότι αυτές στερούνται ιδιαίτερου εννόμου συμφέροντος δυνάμενου να επιφέρει τη συνέχιση της δίκης, δεδομένου ότι η αναθεώρηση αφενός όρισε το μέγιστο ύψος του κτιρίου κάτω από τα 21 μ. και αφετέρου προσδιόρισε τον αριθμό των ορόφων άνω του ισογείου με χρήση κατοικίας σε 6, ανταποκρινόμενη ουσιαστικώς στις αιτιάσεις τους κατά της αρχικής πράξης. Επίσης, προβάλλουν, ότι η συνέχιση της δίκης από μέρους τους είναι πρόδηλα καταχρηστική, προκαλεί αδυναμία σύνδεσης της οικοδομής με τα δίκτυα κοινής ωφέλειας καθιστώντας αδύνατη την εκμετάλλευσή της. Όμως, από το περιεχόμενο της αναθεώρησης και τους προβαλλόμενους κατ’ αυτής με το υπόμνημα λόγους ακύρωσης προκύπτει, ότι υφίστανται δυσμενείς επιπτώσεις για τις αιτούσες, με αποτέλεσμα να θεμελιώνεται ιδιαίτερο έννομο συμφέρον των αιτουσών για συνέχιση της δίκης. Με τα δεδομένα αυτά, η δίκη πρέπει να κηρυχθεί καταργημένη ως προς την προσβληθείσα με το αρχικό δικόγραφο πράξη (αρχική οικοδομική άδεια) και να συνεχιστεί ως προς την ήδη ισχύουσα …/10.3.2021 αναθεώρηση με την εξέταση των προβαλλόμενων στο …/2.4.2021 δικόγραφο-«υπόμνημα» των αιτουσών, απορριπτομένου ως αβασίμου του ισχυρισμού της παρεμβαίνουσας.
7. Επειδή, κατά τα λοιπά, η αίτηση ακύρωσης με το ως άνω περιεχόμενο ασκείται με έννομο συμφέρον, εμπροθέσμως και εν γένει παραδεκτώς από τις αιτούσες, οι οποίες φέρονται, κατά τα προσκομισθέντα στοιχεία, ότι έχουν εμπράγματα δικαιώματα στο ακίνητο επί της οδού ..., αρ. ....
8. Επειδή, μετά προφανούς εννόμου συμφέροντος και παραδεκτώς παρεμβαίνει στη δίκη υπέρ του κύρους της προσβαλλόμενης πράξης η εταιρεία «... A.E.», στο όνομα της οποίας έχει εκδοθεί και η έτερη προσβαλλόμενη πράξη (αναθεώρηση οικοδομικής άδειας).
9. Επειδή, το Β.Δ. της 30.8/9.9.1955 «Περί όρων δομήσεως εν Αθήναις» (ΦΕΚ 249 Α’), ορίζει ότι: «(Άρθρο 1) 1. Ο μέγιστος επιτρεπόμενος αριθμός υπέρ το έδαφος ορόφων και τα μέγιστα επιτρεπόμενα ύψη οικοδομών εν Αθήναις ορίζονται ως εις τον ακόλουθον Πίνακα 1 κατά τομείς της πόλεως εμφαινομένους εις το υπ’ αριθ. 1 διάγραμμα, το τεθεωρημένον ως απάσπασμα του παρόντος δια της υπ’ αριθ. Ε….. ε.ε. πράξεως του προϊσταμένου της υπηρεσίας οικισμού… ΠΙΝΑΚΑΣ 1: Τομεύς Α:…. Τομεύς: Ζ, Μέγιστος Αριθμός Ορόφων: 6, Μέγιστο Ύψος Οικοδομών εις Μέτρα: 21,00…. (Άρθρο 3) 1. … Εις τους τομείς Δ, Κ, Α, Ε, Β και Ζ ο ανώτατος επιτρεπόμενος όροφος κατασκευάζεται πάντοτε εν εσοχή, κατά τα οριζόμενα εις την ακόλουθον παρ. 2, ασχέτως του πλάτους της οδού…».
10. Επειδή, το Β.Δ. της 30.8/9.9.1955 «Περί όρων δομήσεως εν Αθήναις» (ΦΕΚ 249 Α’) αποτελεί ρυμοτομικό διάταγμα, χωρίζει την πόλη της Αθήνας σε Τομείς (Τομείς Α-Λ) και καθορίζει κατ' αποκλειστικό και ειδικό τρόπο όρους και περιορισμούς δόμησης κάθε Τομέα, όπως το μέγιστο επιτρεπόμενο ύψος κτιρίων, το μέγιστο αριθμό ορόφων, την κατασκευή ορόφων σε εσοχή, το βάθος της εσοχής, το μέγιστο ύψος πρόσοψης κλπ. Αφορούν μόνο την πόλη της Αθήνας και δικαιολογούνται αφενός από την πυκνότητα και την έκταση της δόμησης στη πρωτεύουσα της Χώρας και αφετέρου από την ανάγκη προστασίας των υφιστάμενων σε αυτήν αρχαιολογικών χώρων (Ακρόπολη, Κεραμεικός Φιλοπάππου κλπ) αλλά και της θέας προς την Ακρόπολη (οπτικό περιβάλλον). Οι διατάξεις του Β.Δ. της 30.8/9.9.1955 «Περί όρων δομήσεως εν Αθήναις» (ΦΕΚ 249 Α’) δεν έχουν καταργηθεί και ισχύουν μέχρι σήμερα (πρβλ. ΣτΕ 705/2020 για το μέγιστο επιτρεπόμενο ύψος και τον μέγιστο αριθμό ορόφων). Συνεπώς, οι ρυθμίσεις αυτές, με τις οποίες επετράπη η ανοικοδόμηση στην πόλη της Αθήνας, που θέτουν συγκεκριμένους όρους και περιορισμούς δόμησης, είναι ειδικές και κατισχύουν των αντίστοιχων διατάξεων των εκάστοτε Γ.Ο.Κ. [ήτοι Γ.Ο.Κ. του 1973 (Ν.Δ. 8/1973, ΦΕΚ 124 Α’), Γ.Ο.Κ. του 1985 (Ν. 1577/1985, ΦΕΚ 210 Α’) και Ν.Ο.Κ. (Ν. 4067/2012, ΦΕΚ 79 Α’)], οι οποίες είναι γενικές, αφορούν ολόκληρη την Επικράτεια, εφαρμόζονται συμπληρωματικά και μόνο ως προς τα θέματα, τα οποία δεν ρυθμίζονται ρητώς από τις ως άνω ειδικές πολεοδομικές-ρυμοτομικές διατάξεις του Β.Δ. της 30.8/9.9.1955 «Περί όρων δομήσεως εν Αθήναις» (ΦΕΚ 249 Α’) (π.χ. για το ποσοστό κάλυψης, για τις πλάγιες αποστάσεις κλπ).
11. Επειδή, από τις διατάξεις του Β.Δ. της 30.8/9.9.1955 «Περί όρων δομήσεως εν Αθήναις» (ΦΕΚ 249 Α’) προκύπτει, ότι ειδικά στον Τομέα Ζ προβλέπεται μέγιστος αριθμός ορόφων 6 και μέγιστο επιτρεπόμενο ύψος 21,00 μ. (άρθρο 1). Επίσης, ορίζεται ότι ο τελευταίος όροφος στον Τομέα Ζ (δηλαδή ο 6ος) κατασκευάζεται υποχρεωτικά σε εσοχή, ανεξαρτήτως του πλάτους της οδού (άρθρο 3 παρ. 1 εδ. δ’).
12. Επειδή, ο Ν. 4067/2012 «Νέος Οικοδομικός Κανονισμός (ΝΟΚ)» (ΦΕΚ 79 Α’), ορίζει ότι: «(Άρθρο 2) ΟΡΙΣΜΟΙ 1… 18α. Δώμα κτιρίου είναι η οροφή του τελευταίου ορόφου του. Στο δώμα επιτρέπονται οι κατασκευές του άρθρου 19... 30. Ιδεατό στερεό είναι το υπέργειο στερεομετρικό σχήμα μέσα στο οποίο επιτρέπεται η κατασκευή του κτιρίου και των εγκαταστάσεων του… 46. Μέγιστο επιτρεπόμενο ύψος κτιρίου είναι το ύψος του ανώτατου επιπέδου του κτιρίου, πάνω από το οποίο απαγορεύεται κάθε δόμηση εκτός από τις εγκαταστάσεις που επιτρέπονται ειδικά και περιοριστικά. Η μόνωση και η επίστρωση-επικάλυψη της τελικής άνω επιφάνειας του ανώτατου επιπέδου του κτιρίου, δύνανται να βρίσκονται πάνω από το μέγιστο επιτρεπόμενο ύψος κτιρίου… 55. Όροφοι είναι τα τμήματα του κτιρίου, τα οποία διαχωρίζονται καθ’ ύψος από διαδοχικά δάπεδα, με μεταξύ τους ελάχιστη απόσταση, όπως ορίζεται από τις σχετικές διατάξεις… (Άρθρο 3) ΟΡΙΣΜΟΙ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΩΝ και ΜΕΓΕΘΩΝ: Οι συντελεστές και τα μεγέθη που χρησιμοποιούνται στις διατάξεις του παρόντος ορίζονται ως ακολούθως:… Δ: είναι η απόσταση του κτιρίου από τα όρια οικοπέδου ή κτιρίου, κατά περίπτωση, και ορίζεται σε: 3,00 μ.+0,10Η, δ: είναι η απόσταση του κτιρίου από τα όρια οικοπέδου ή κτιρίου, κατά περίπτωση, και ορίζεται σε: 2,50μ. + 0,05Η… (Άρθρο 15) ΥΨΟΣ ΚΤΙΡΙΟΥ κλπ 1. Το μέγιστο επιτρεπόμενο ύψος του κτιρίου ορίζεται σε συνάρτηση με τον επιτρεπόμενο συντελεστή δόμησης της περιοχής ως εξής: α)… ζ) για συντελεστή δόμησης 2,6 και άνω, το δεκαπλάσιο του επιτρεπόμενου συντελεστή, με μέγιστο ύψος 32,00 μ… 5. Το κτίριο πλην εξωστών με τα κιγκλιδώματα και τα στηθαία ασφαλείας, αρχιτεκτονικών προεξοχών και αρχιτεκτονικών στοιχείων, ογκοπλαστικών προεξοχών και διακοσμητικών στοιχείων, κινητών συστημάτων σκίασης και κινητών προστεγασμάτων, που μπορεί να κατασκευαστεί στο οικόπεδο οφείλει να εγγράφεται στο ιδεατό στερεό, που καθορίζεται:… (Άρθρο 19) ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΟ ΚΤΙΡΙΟ 1… 2. Πάνω από το μέγιστο επιτρεπόμενο ύψος της περιοχής και μέσα στο ιδεατό στερεό επιτρέπονται: α)… γ) Απολήξεις κλιμακοστασίων με στάση ανελκυστήρα στο δώμα (φυτεμένο ή μη) και φρεάτων ανελκυστήρων με τις ελάχιστες αναγκαίες διαστάσεις και μέγιστο εξωτερικό ύψος 4,20 μ. από την τελικά διαμορφωμένη επιφάνεια του τελευταίου ορόφου του κτιρίου. Σε αυτήν την περίπτωση ο χώρος κύριας χρήσης της παρ. 2.α) δύναται να έχει μέγιστο εξωτερικό ύψος 4,20 μ. από την τελικά διαμορφωμένη επιφάνεια του τελευταίου ορόφου του κτιρίου. Πάνω στις απολήξεις αυτές απαγορεύεται η τοποθέτηση οποιασδήποτε κατασκευής ή εγκατάστασης. Απολήξεις κλιμακοστασίων χωρίς στάση ανελκυστήρα στο δώμα (φυτεμένο ή μη) και μέγιστο εξωτερικό ύψος 3,40 μ. από την τελικά διαμορφωμένη επιφάνεια του τελευταίου ορόφου του κτιρίου. Πάνω στις απολήξεις αυτές απαγορεύεται η τοποθέτηση οποιασδήποτε κατασκευής ή εγκατάστασης.».
13. Επειδή, όπως προελέχθη (σκέψη 6), με την κατάθεση του …./2.4.2021 δικογράφου «υπομνήματος» του άρθρου 32 παρ. 2 και παρ. 3 του Π.Δ. 18/1989, όπως αναπτύσσεται με το νομίμως κατατεθέν από 15.6.2022 υπόμνημα, οι αιτούσες στρέφονται κατά της …./10.3.2021 αναθεώρησης της ως άνω οικοδομικής άδειας, επικαλούμενες, ότι και αυτή έχει εκδοθεί κατά παράβαση νόμου λόγω μη πρόβλεψης της κατασκευής του τελευταίου (6ου) ορόφου σε εσοχή. Ειδικότερα, οι αιτούσες προβάλλουν, ότι για το θέμα της δημιουργίας ή μη εσοχής στον τελευταίο όροφο των οικοδομών στη συγκεκριμένη περιοχή της Αθήνας (Τομέας Ζ) δεν εφαρμόζεται ο Ν. 4067/2012 (ούτε ο παλαιότερος Ν. 1577/1985-ΓΟΚ) αλλά το άρθρο 3 παρ. 1 εδ. δ’ του Β.Δ. της 30.8/9.9.1955 «Περί όρων δομήσεως εν Αθήναις» (ΦΕΚ 249 Α’), σύμφωνα με το οποίο στα κτίρια του Τομέα Ζ ο τελευταίος όροφος τίθεται πάντα σε εσοχή ανεξαρτήτως μάλιστα του πλάτους της οδού, και ότι στην κρινόμενη περίπτωση σύμφωνα με την ως άνω αναθεώρηση ο 6ος όροφος της ένδικης οικοδομής βρίσκεται στο ίδιο κατακόρυφο επίπεδο με τους κατώτερους ορόφους και όχι σε εσοχή, όπως θα έπρεπε. Η παρεμβαίνουσα εταιρεία με το από 31.1.2022 υπόμνημά της προβάλλει, ότι η ως άνω διάταξη του άρθρου 3 παρ. 1 εδ. δ’ του Β.Δ. της 30.8/9.9.1955 «Περί όρων δομήσεως εν Αθήναις» (ΦΕΚ 249 Α’) καταργήθηκε σιωπηρά μετά την εισαγωγή της έννοιας του «ιδεατού στερεού» στον ΓΟΚ ’85 (με το άρθρο 9 παρ. 6 του Ν. 1577/1985, ΦΕΚ 281 Α’), αφού δεν υπήρξε ρητή επιφύλαξη περί διατήρησης της, και ότι στην κρινόμενη περίπτωση ο τελευταίος (6ος) όροφος της ένδικης οικοδομής είναι καθ’ όλα νόμιμος, διότι εγγράφεται εντός του ιδεατού στερεού, σύμφωνα με τα άρθρα 1 παρ. 30 και 15 παρ. 5 του Ν. 4067/2012.
14. Επειδή, η οδός ... ανήκει στον Τομέα Ζ του ρυμοτομικού Β.Δ. της 30.8/9.9.1955 «Περί όρων δομήσεως εν Αθήναις» (ΦΕΚ 249 Α’), για τον οποίο προβλέπεται μέγιστος αριθμός ορόφων 6 και μέγιστο επιτρεπόμενο ύψος 21 μ.. Περαιτέρω, η υποχρέωση κατασκευής του τελευταίου επιτρεπόμενου ορόφου στον Τομέα Ζ (ήτοι του 6ου ορόφου) σε εσοχή προκύπτει από το άρθρο 3 παρ. 1 εδ. δ’ του ρυμοτομικού Β.Δ. της 30.8/9.9.1955 «Περί όρων δομήσεως εν Αθήναις» (ΦΕΚ 249 Α’), το οποίο δεν προκύπτει ότι έχει καταργηθεί από νεότερη ρυμοτομική διάταξη, που να αφορά ειδικά την πόλη της Αθήνας. Η δε υποχρέωση εγγραφής του κτιρίου εντός του ιδεατού στερεού, αποτελεί έτερη προϋπόθεση νομιμότητας, η οποία προβλέπεται στον Ν. 4067/2012 και υφίσταται συμπληρωματικά προς την υποχρέωση κατασκευής εσοχής και όχι σε αντικατάσταση αυτής (βλ. σκέψη 10). Κατόπιν τούτων, μη νομίμως με την προσβαλλόμενη αναθεώρηση επετράπη η κατασκευή του τελευταίου ορόφου (6ου) στο ίδιο κατακόρυφο επίπεδο με τους υφιστάμενους ορόφους, κατ’ αποδοχή ως βασίμου του σχετικού λόγου ακύρωσης.
15. Επειδή, οι αιτούσες προβάλλουν, ότι η πράξη αναθεώρησης συμμορφώθηκε ως προς το μέγιστο ύψος του κτιρίου αλλά όχι και ως προς των αριθμό των ορόφων, αφού από το διάγραμμα κάλυψης προκύπτει, ότι υφίστανται 7 όροφοι (αντί για 6) και στον 7ο όροφο, ήτοι πάνω από τα 21 μ., κατασκευάζεται δώμα-απόληξη κλιμακοστασίου. Η παρεμβαίνουσα εταιρεία με το από 31.1.2022 υπόμνημά της προβάλλει, ότι η πυλωτή δεν αποτελεί όροφο, ότι στο ηλεκτρονικό σύστημα του ΤΕΕ δηλώνονται τα οριζόντια επίπεδα πάνω από το έδαφος και όχι οι «όροφοι» και στην κρινόμενη περίπτωση τα επίπεδα πάνω από το έδαφος είναι 6 (με χρήση κατοικίας) συν 1 (με χρήση δώματος-απόληξης κλιμακοστασίου). Επίσης, η παρεμβαίνουσα προβάλλει, ότι η απόληξη του κλιμακοστασίου ανήκει στις «λειτουργικές προεξοχές», οι οποίες –πάντοτε επιτρέπεται να κατασκευαστούν πάνω από το μέγιστο ύψος του κτιρίου [άρθρο 13 παρ. 5 του Β.Δ. 9.8./30.9.1955 «περί Γενικού Οικοδομικού Κανονισμού του Κράτους» (ΦΕΚ 266 Α’), άρθρο 87 του Ν.Δ. 8/1973-ΓΟΚ 1973, άρθρο 16 του Ν. 1577/1985-ΓΟΚ 1985 και άρθρο 19 του Ν. 4067/2012-ΝΟΚ].
16. Επειδή, σύμφωνα με το άρθρο 1 παρ. 1 του Β.Δ. 30.8./9.9.1955 «Περί όρων δομήσεως εν Αθήναις» (ΦΕΚ 249 Α’) ο μέγιστος επιτρεπόμενος αριθμός ορόφων αφορά τους ορόφους «πάνω από το ισόγειο», δηλαδή το ισόγειο δεν συνυπολογίζεται στον μέγιστο επιτρεπόμενο αριθμό ορόφων. Επίσης, σύμφωνα με τον Ν. 4067/2012 οι όροφοι είναι τμήματα του κτιρίου, που διαχωρίζονται καθ’ ύψος από διαδοχικά επίπεδα (άρθρο 2 παρ. 55), άρα ούτε το δώμα συνοπολογίζεται στον μέγιστο αριθμό επιτρεπόμενων ορόφων. Ακόμα, το δώμα του κτιρίου βρίσκεται στην οροφή του τελευταίου ορόφου του κτιρίου (άρθρο 2 παρ. 18α) και φιλοξενεί μόνο τις κατασκευές του άρθρου 19 (απόληξη κλιμακοστασίου, στάση ανελκυστήρα, καπνοδόχοι κλπ). Από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών προκύπτει, ότι ο αναφερόμενος ως «7ος όροφος» στην αναθεώρηση της άδειας οικοδομής του ένδικου κτιρίου, ο οποίος στο διάγραμμα κάλυψης και ειδικότερα στον πίνακα «Περιγραφόμενη Δόμηση» περιγράφεται ως «δώμα-απόληξη κλιμακοστασίου», δεν αποτελεί «όροφο», υπό την έννοια του άρθρου 2 παρ. 55 του Ν. 4067/2012 και, συνεπώς, η αναθεώρηση της ως άνω άδειας οικοδομής δεν έχει εκδοθεί καθ’ υπέρβαση του οριζόμενου στο Β.Δ. της 30.8./9.9.1955 «Περί όρων δομήσεως εν Αθήναις» (ΦΕΚ 249 Α’) μέγιστου επιτρεπόμενου αριθμού ορόφων. Περαιτέρω, εντός του μέγιστου επιτρεπόμενου ύψους πρέπει να βρίσκεται μόνο η οροφή του τελευταίου ορόφου. Επίσης, στο δώμα, ήτοι πάνω από το μέγιστο ύψος και μέσα στο ιδεατό στερεό, επιτρέπονται απολήξεις κλιμακοστασίων με στάση ανελκυστήρα στο δώμα (φυτεμένο ή μη) και φρεάτων ανελκυστήρων (άρθρο 19 παρ. 1 εδ. γ’ του Ν. 4067/2012). Από το συνδυασμό αυτών των διατάξεων προκύπτει, ότι νομίμως η προσβαλλόμενη αναθεώρηση προβλέπει την κατασκευή απόληξης κλιμακοστασίου επί του δώματος, απορριπτομένου ως αβασίμου του σχετικού ισχυρισμού.
17. Επειδή, οι αιτούσες προβάλλουν, ότι οι πλάγιες αποστάσεις Δ και δ παρέμειναν στο μέγεθος, που αρμόζει σε κτίριο ύψους 26,80 μ., χωρίς να μειωθούν αντίστοιχα με το νέο ύψος του ένδικου κτιρίου, και ότι στην τεχνική έκθεση της αναθεώρησης εξακολουθεί να γίνεται σύνδεση του ύψους με το Συντελεστή Δόμησης (καθώς γίνεται αναφορά σε ύψος 26,80 μ., το οποίο αποτελεί το ύψος στο οποίο προβλέπεται «μελλοντική εξάντληση του Σ.Δ.»), με αποτέλεσμα, δεδομένης και της δυνατότητας περαιτέρω αναθεώρησης της αρχικής άδειας λόγω μη παρέλευσης τετραετίας, να προκύπτει ότι η συμμόρφωση ως προς το μέγιστο ύψος έγινε μόνο κατά το φαινόμενον και ότι υφίσταται πρόθεση της παρεμβαίνουσας εταιρείας να παραβιάσει στο μέλλον το μέγιστο επιτρεπόμενο ύψος μη αποδεχόμενη την εφαρμογή του Β.Δ. της 30.8./9.9.1955.
18. Επειδή, οι αποστάσεις Δ και δ προσδιορίζονται στο Ν. 4067/2012 μόνο κατ’ ελάχιστον και αυξάνονται όσο αυξάνεται το ύψος του κτίσματος συνεπώς, δεν απαγορεύεται, εάν κατ’ επιλογή του διοικουμένου, είναι μεγαλύτερες από αυτές, που προβλέπει η σχετική νομοθεσία. Περαιτέρω, κατά το χρόνο της έκδοσης της αναθεώρησης της ως άνω άδειας οικοδομής το κτίσμα βρισκόταν ήδη στο στάδιο της σκυροδέτησης υποστηλωμάτων στο επίπεδο του 6ου ορόφου, δηλαδή είχε ήδη ολοκληρωθεί τη τοποθέτηση του κτιρίου στο οικόπεδο και η σκυροδέτηση των υποκείμενων ορόφων, του ισογείου και του υπογείου, και, συνεπώς, ήταν εξαιρετικά δυσχερής έως αδύνατη η μείωση του μεγέθους των πλάγιων αποστάσεων του κτιρίου ενόψει της αναθεώρησης. Τέλος, τυχόν πρόθεση του κυρίου του ακινήτου για κατακόρυφη ή οριζόντια επέκταση του κτίσματος στο μέλλον, εφόσον παρασχεθεί νομικά η σχετική δυνατότητα, είναι εντελώς αδιάφορη, απορριπτομένου ως αβασίμου το ισχυρισμού των αιτουσών.
19. Επειδή, οι αιτούσες προβάλλουν, ότι λόγω του ως άνω περιεχομένου της η αναθεώρηση έχει εκδοθεί κατά παραβίαση της αρχής της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης του διοικουμένου, και των ειδικότερων εκφάνσεων αυτής όπως είναι αρχή της χρηστής Διοίκησης και της καλής λειτουργίας της Διοίκησης. Συγκεκριμένα, προβάλλουν, ότι ως κάτοικοι της περιοχής είχαν ευλόγως διαμορφώσει την πεποίθηση, ότι θα έχουν τη δυνατότητα να απολαμβάνουν τα θετικά της στοιχεία εις το διηνεκές. Επίσης, προβάλλουν, ότι η αναθεώρηση της ως άνω άδειας οικοδομής παραβιάζει τα δεδομένα της κοινής πείρας και την αρχή της καλής πίστης ως προς την αναγκαιότητα της προστασίας του οικιστικού περιβάλλοντος της περιοχής με τον περιορισμό της άναρχης και απεριόριστης δόμησης. Ο ισχυρισμός αυτός πρέπει ν’ απορριφθεί ως αβάσιμος, αφού, όπως προελέχθει (σκέψη 14), στην κρινόμενη περίπτωση, δεν τίθεται θέμα παραβίασης των ως άνω αρχών αλλά ευθείας παράβασης νόμου, και συγκεκριμένα του άρθρου 3 παρ. 3 εδ. δ’ του Β.Δ. της 30.8./9.9.1955, λόγω της μη κατασκευής του τελευταίου ορόφου σε εσοχή.
20. Επειδή, τέλος, οι αιτούσες προβάλλουν το πρώτον με το υπόμνημα της 15.6.2022, ότι η αναθεώρηση δεν κάνει ουδεμία αναφορά στο Β.Δ. της 9.9.1955 και εξακολουθεί να αναφέρει ότι «το ύψος του κτιρίου προσδιορίζεται με βάση τον Ν. 4067/2012». Ο ισχυρισμός αυτός πρέπει να απορριφθεί ως απαραδέκτως προβαλλόμενος το πρώτον με το ως άνω υπόμνημα.
21. Επειδή, ενόψει των γενομένων δεκτών στη σκέψη 6, η δίκη πρέπει να κηρυχθεί καταργημένη ως προς την προσβαλλόμενη με το αρχικό δικόγραφο …./12.8.2020 οικοδομική άδεια κατηγορίας 3 της Υπηρεσίας Δόμησης του Δήμου Αθηναίων. Τέλος, η προσβαλλόμενη με το από …/2.4.2021 δικόγραφο-«υπόμνημα» …/10.3.2021 αναθεώρηση της ως άνω οικοδομικής άδειας της Υπηρεσίας Δόμησης του Δήμου Αθηναίων, για την οποία συντρέχει περίπτωση συνέχισης της δίκης, πρέπει να ακυρωθεί ως προς το ειδικότερο κεφάλαιο της μη κατασκευής του τελευταίου επιτρεπόμενου (6ου) ορόφου του ένδικου κτιρίου σε εσοχή.
22. Επειδή, πρέπει να διαταχθεί η απόδοση στις αιτούσες μέρους του κατεθέντος παραβόλου ποσού 100 ευρώ, και να διαταχθεί η κατάπτωση υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου του υπόλοιπου κατατεθέντος παραβόλου, ποσού 50 ευρώ. Τέλος, πρέπει να συμφηφιστούν τα δικαστικά έξοδα μεταξύ των διαδίκων.
ΔΙΑ ΤΑΥΤΑ
Καταργεί τη δίκη ως προς την …./12.8.2020 οικοδομική άδεια κατηγορίας 3 της Υπηρεσίας Δόμησης του Δήμου Αθηναίων.
Δέχεται εν μέρει κατά τα λοιπά την αίτηση.
Ακυρώνει την …/10.3.2021 αναθεώρηση της …/12.8.2020 οικοδομικής άδειας της Υπηρεσίας Δόμησης του Δήμου Αθηναίων ως προς το ειδικότερο κεφάλαιο της μη κατασκευής του τελευταίου επιτρεπόμενου (6ου) ορόφου του ένδικου κτιρίου σε εσοχή.
Απορρίπτει κατά το αντίστοιχο μέρος την ασκηθείσα παρέμβαση.
Διατάσσει την απόδοση στις αιτούσες μέρους του κατατεθέντος παραβόλου, ποσού 100 ευρώ.
Διατάσσει την κατάπτωση υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου μέρους του κατατεθέντος παραβόλου, ποσού 50 ευρώ.
Συμψηφίζει τα δικαστικά έξοδα μεταξύ των διαδίκων.
Η διάσκεψη του Δικαστηρίου έγινε στην Αθήνα στις 10 Οκτωβρίου 2022 και η απόφαση δημοσιεύτηκε στο ακροατήριό του κατά την έκτακτη δημόσια συνεδρίαση της 27 Οκτωβρίου 2022.
Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΜΠΡΟΥΣΤΑ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΚΟΚΚΙΝΗ
Θεωρήθηκε στις 27/10/2022
ΛΗΔΑ-ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΚΡΕΜΟΥΤΗ