ΜΟΝΟΜΕΛΕΣ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΑΡΙΘΜΟΣ 2237/2022

Πρόεδρος: Ε. Φραγκουδάκη (Πρόεδρος Πρωτοδικών)

Δικηγόρος: Γ. Γιαννακούρου

Δικηγόρος: Π. Γουνελάς

[…] Με τα άρθρα 3-12 του Β΄ Κεφαλαίου του ν. 4800/2021 (ΦΕΚ Α΄ 81/21-5- 2021) τροποποιήθηκαν οι διατάξεις του Αστικού Κώδικα, που αφορούν τις σχέσεις μεταξύ γονέων και τέκνων μετά τη διακοπή της συμβίωσης, το διαζύγιο, την ακύρωση του γάμου ή τη λύση του συμφώνου συμβίωσης. Ειδικότερα, σύμφωνα με τις νέες διατάξεις των άρθρων 1510, 1511, 1512, 1513 και 1514 ΑΚ, η γονική μέριμνα, ασκείται και από τους δύο γονείς από κοινού και εξίσου (άρθρο 1510 εδ. α΄ ΑΚ), και κάθε απόφαση των γονέων σχετικά με την άσκησή της πρέπει να αποβλέπει στο βέλτιστο συμφέρον του τέκνου (άρθρο 1511 παρ. 1 ΑΚ), όπως αυτό εξειδικεύεται στην παρ. 2 του άρθρου 1511 ΑΚ, και έχει την έννοια της ουσιαστικής συμμετοχής και των δύο γονέων στην ανατροφή και φροντίδα του και την αποτροπή διάρρηξης των σχέσεών του με καθέναν από τους γονείς. Κατά την άσκηση της γονικής μέριμνας οι γονείς καταβάλλουν προσπάθεια για την εξεύρεση κοινά αποδεκτών λύσεων, σε περίπτωση δε διαφωνίας αποφασίζει το δικαστήριο (άρθρο 1512 ΑΚ). Εξάλλου, σε περίπτωση διαζυγίου, ακύρωσης ή λύσης του γάμου, ακύρωσης του συμφώνου συμβίωσης ή διακοπής της συμβίωσης των συζύγων ή των μερών του συμφώνου συμβίωσης και εφόσον ζουν και οι δύο γονείς, εξακολουθούν να ασκούν από κοινού και εξίσου τη γονική μέριμνα. Εννοιολογικά το επίρρημα «εξίσου» σημαίνει σε ίση ποσότητα, στον ίδιο βαθμό. Έχει δηλαδή έννοια ποσοτική, αναφέρεται, όμως κυρίως στην ισοτιμία των δύο γονέων όσον αφορά στον γονεϊκό τους ρόλο. Επιχείρημα δε προς τούτο αντλείται και από το ότι ο νομοθέτης τελικά επέλεξε να ορίσει, στο άρθρο 1520 παρ. 1 ΑΚ, ως τεκμήριο χρόνου επικοινωνίας του τέκνου με τον γονέα με τον οποίο δεν διαμένει το 1/3 του συνολικού χρόνου του παιδιού. Το περιεχόμενο της γονικής μέριμνας και της επιμέλειας παραμένει ίδιο, όπως στο προηγούμενο δίκαιο, με τη διαφορά ότι στην επιμέλεια περιλαμβάνεται πλέον και ο προσδιορισμός του τόπου διαμονής του ανηλίκου (ΑΚ 1518 παρ. 1). Συνεπώς, οι ασκούντες «συνεπιμέλεια» γονείς αποφασίζουν, ως δύο ισότιμα μέρη –τόσο κατά τη διάρκεια της έγγαμης συμβίωσης, όσο και μετά τη διακοπή/λύση αυτής, η οποία φυσικά και δεν σηματοδοτεί τη διακοπή/λύση της γονεϊκής σχέσης, η οποία εξακολουθεί να υφίσταται με την ίδια μορφή και περιεχόμενο, αφού δεν οριοθετείται από τη συζυγική σχέση– για όσα αφορούν το πρόσωπο του ανηλίκου, μεταξύ των οποίων και για τον τόπο διαμονής του τέκνου, το οποίο διαμένει, όπου συμφωνήσουν οι γονείς (στη μητέρα, τον πατέρα, να έχει «εναλλασσόμενη» κατοικία). Κατά παρέκκλιση της ως άνω ρύθμισης, οι γονείς μπορούν με έγγραφο βέβαιης χρονολογίας να ρυθμίζουν διαφορετικά την κατανομή της γονικής μέριμνας (άρθρο 1514 παρ. 1 ΑΚ), οπότε ισχύει η συμφωνία αυτή. Σε περίπτωση, όμως, που δεν είναι δυνατή η από κοινού άσκηση της γονικής μέριμνας, εξαιτίας διαφωνιών των γονέων και ιδίως αν ο ένας γονέας αδιαφορεί ή δεν συμπράττει ή δεν τηρεί την υπάρχουσα συμφωνία ή αν η συμφωνία αυτή είναι αντίθετη στο συμφέρον του τέκνου ή αν η γονική μέριμνα ασκείται αντίθετα προς το συμφέρον του τέκνου, καθένας γονέας προσφεύγει στη διαμεσολάβηση, εκτός αν συντρέχει περίπτωση ενδοοικογενειακής βίας. Αν διαφωνούν, και εφόσον έχουν καταβάλει προσπάθεια εξεύρεσης κοινά αποδεκτών λύσεων (ΑΚ 1512), αποφασίζει το δικαστήριο (άρθρο 1514 παρ. 2 ΑΚ): Α) 1) είτε να κατανείμει την άσκηση της γονικής μέριμνας, λειτουργικά (για παράδειγμα στον έναν την επιμέλεια και στον άλλο τη διαχείριση της περιουσίας, στον έναν την εκπαίδευση και στον άλλο την καθημερινή φροντίδα) ή χρονικά (εναλλασσόμενη κατοικία, ανάλογα με την περίπτωση), 2) να εξειδικεύσει τον τρόπο άσκησης στα κατ’ ιδίαν θέματα (όπως ότι παραμένει η συνεπιμέλεια και η διαμονή με τον έναν γονέα, αλλά ο άλλος γονέας θα συνοδεύει το παιδί σε δραστηριότητες κλπ.) και 3) να αναθέσει συνολικά την άσκηση της γονικής μέριμνας στον έναν γονέα ή σε τρίτο, αν οι γονείς δεν μπορούν να ανταποκριθούν, Β) να διατάξει πραγματογνωμοσύνη ή τη λήψη οποιουδήποτε άλλου πρόσφορου μέτρου ή Γ) να διατάξει διαμεσολάβηση ή επανάληψη διαμεσολάβησης, εφόσον κρίνει ότι υπάρχει προοπτική συμφωνίας. Το δικαστήριο, κατά τη λήψη της απόφασής του, λαμβάνει υπόψη τους έως τότε δεσμούς του τέκνου με τους γονείς και τους αδελφούς του, καθώς και τις τυχόν συμφωνίες που έκαναν οι γονείς του τέκνου για την άσκηση της γονικής μέριμνας (άρθρο 1514 παρ. 3 εδ. β΄ ΑΚ). Επίσης, θα λάβει υπόψη και τα κριτήρια των παρ. 2 και 3 του άρθρου 1511, ήτοι την ικανότητα και πρόθεση καθενός εκ των γονέων να σεβαστεί τα δικαιώματα του άλλου, τη συμπεριφορά κάθε γονέα κατά το προηγούμενο χρονικό διάστημα και τη συμμόρφωσή του με τις νόμιμες υποχρεώσεις του, δικαστικές αποφάσεις, εισαγγελικές διατάξεις και προηγούμενες συμφωνίες που είχε συνάψει με τον άλλο γονέα και αφορούν το τέκνο (άρθρο 1511 παρ. 2 εδ. β΄ ΑΚ), ενώ πρέπει να σέβεται την ισότητα μεταξύ των γονέων και να μην κάνει διακρίσεις εξαιτίας ιδίως του φύλου, του σεξουαλικού προσανατολισμού, της φυλής, της γλώσσας, της θρησκείας, των πολιτικών ή όποιων άλλων πεποιθήσεων, της ιθαγένειας, της εθνικής ή κοινωνικής προέλευσης ή της περιουσίας (άρθρο 1511 παρ. 3 ΑΚ), ανάλογα δε με την ωριμότητα του τέκνου πρέπει να ζητείται και να συνεκτιμάται η γνώμη του, πριν από κάθε απόφαση σχετική με τη γονική μέριμνα και τα συμφέροντά του (άρθρο 1511 παρ. 4 ΑΚ). Στο πλαίσιο εφαρμογής της διάταξης του άρθρου 1514 παρ. 3 εδ. α΄ ΑΚ, το δικαστήριο μπορεί να διατάξει τη χρονική κατανομή της γονικής μέριμνας, η οποία πρέπει να εξετάζεται κατά περίπτωση.

Με την από ... αίτηση η αιτούσα, επικαλούμενη επείγουσα περίπτωση, ζητεί: α) να ανατεθεί σε αυτήν, προσωρινά, η άσκηση της επιμέλειας των ανήλικων τέκνων των διαδίκων …, άλλως επικουρικά να ανατεθεί προσωρινά η άσκηση της επιμέλειας αυτών από κοινού και στους δύο γονείς και να οριστεί προσωρινά ως τόπος κατοικίας τους η κατοικία της (αιτούσας), β) να ρυθμιστεί προσωρινά η επικοινωνία του καθ’ ου μετά τα ανήλικα τέκνα τους κατά το 1/3 του χρόνου τους, όπως ειδικότερα υποδεικνύει στην αίτησή της και γ) να υποχρεωθεί ο καθ’ ου να της καταβάλλει, για την προσωρινή διατροφή και για λογαριασμό των ανήλικων τέκνων τους, το ποσό των 350 ευρώ μηνιαίως για έκαστο τέκνο και συνολικά το ποσό των 700 ευρώ μηνιαίως, για χρονικό διάστημα από την επίδοση της αίτησης, με το νόμιμο τόκο από την καθυστέρηση κάθε δόσης. Επίσης η αιτούσα ζητεί να απειληθεί σε βάρος του καθ’ ου χρηματική ποινή 5.000 ευρώ για κάθε παραβίαση της απόφασης που θα εκδοθεί και να καταδικαστεί ο καθ΄ ου στα δικαστικά της έξοδα. Με το ανωτέρω περιεχόμενο και αιτήματα η αίτηση αρμοδίως εισάγεται προς συζήτηση ενώπιον του Δικαστηρίου αυτού, κατά την προκείμενη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων (άρθρα 682 επ. ΚΠολΔ). Ωστόσο το αίτημα της αίτησης, με το οποίο η αιτούσα μητέρα ζητεί να ρυθμιστεί το δικαίωμα επικοινωνίας του καθ’ ου πατέρα με τα ανήλικα τέκνα τους είναι απορριπτέο ως απαράδεκτο, λόγω έλλειψης ενεργητικής νομιμοποίησης αυτής, καθόσον ναι μεν σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 1520 παρ. 1 ΑΚ, ο γονέας με τον οποίο δεν διαμένει το τέκνο διατηρεί το δικαίωμα προσωπικής επικοινωνίας με αυτό, πλην όμως από την εν λόγω διάταξη προκύπτει ότι ενάγων πρέπει να είναι ο γονέας που διατηρεί το δικαίωμα της επικοινωνίας με το τέκνο, δηλαδή αυτός με τον οποίο δεν διαμένει το τέκνο αυτό και εναγόμενος είναι αυτός που αμφισβητεί ή εναντιώνεται στο δικαίωμα του άλλου γονέα. Επομένως από τη διάταξη αυτή συνάγεται περαιτέρω, ότι ο γονέας, ο οποίος έχει την επιμέλεια του τέκνου του, δεν έχει το δικαίωμα και συνεπώς δεν νομιμοποιείται ενεργητικά να ζητήσει να ρυθμιστεί η επικοινωνία του άλλου γονέα με το τέκνο τους (βλ. ΕφΑθ 7073/2003 ΕλλΔνη 2004. 1692). Περαιτέρω η αίτηση είναι νόμιμη, στηριζόμενη στις διατάξεις των άρθρων 1485, 1486, 1487, 1489 παρ. 2, 1493, 1496, 1498, 340, 341, 345, 346, 1510, 1511, 1512, 1513, 1514, 1516, 1518 ΑΚ, 728, 729, 731 επ., 735 και 176 ΚΠολΔ. Ωστόσο το παρεπόμενο αίτημα περί απειλής κατά του καθ’ ου χρηματικής ποινής σε περίπτωση παράβασης της απόφασης που θα εκδοθεί, τυγχάνει απορριπτέο ως μη νόμιμο, όσον αφορά τα αιτήματα επιμέλειας και διατροφής, διότι αφενός μεν η απόφαση που ρυθμίζει την επιμέλεια του προσώπου ανηλίκου τέκνου είναι διαπλαστική και δεν εκτελείται (βλ. ΕρμΚΠολΔ Κεραμέα – Κονδύλη – Νίκα, 2000, άρθρο 681 Β΄ αριθ. 3), αφετέρου οι δε απαιτήσεις περί διατροφής είναι χρηματικές και εκτελούνται σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 951 ΚΠολΔ, όπου δεν προβλέπεται χρηματική ποινή ως μέσο αναγκαστικής εκτέλεσης της απόφασης. Πρέπει, επομένως, η αίτηση, κατά το μέρος που κρίθηκε παραδεκτή και νόμιμη, να εξεταστεί περαιτέρω ως προς την ουσιαστική της βασιμότητα.

Με την από … αίτηση ο αιτών, επικαλούμενος επείγουσα περίπτωση, ζητεί να ανατεθεί σε αυτόν, προσωρινά, η άσκηση της επιμέλειας των ανήλικων τέκνων των διαδίκων και να υποχρεωθεί η καθ’ ης να του καταβάλλει, για την προσωρινή διατροφή και για λογαριασμό των ανήλικων τέκνων τους, το ποσό των 1.098,90 ευρώ μηνιαίως για τον … και το ποσό των … 1.041,18 ευρώ μηνιαίως για τον …, άλλως επικουρικά να ανατεθεί προσωρινά η άσκηση της επιμέλειας των ανήλικων τέκνων σε αμφότερους τους διαδίκους από κοινού (συνεπιμέλεια), με χρονική κατανομή της από κοινού άσκησης αυτής, με τη μορφή της εναλλασσόμενης άσκησής της, κατά τον τρόπο που υποδεικνύει και να υποχρεωθεί η καθ’ ης να του καταβάλλει, για την προσωρινή διατροφή και για λογαριασμό των ανήλικων τέκνων τους, το ποσό των 603,90 ευρώ μηνιαίως για τον … και το ποσό των … ευρώ μηνιαίως για τον … . Επίσης ο αιτών ζητεί να καταδικαστεί η καθ’ ης στα δικαστικά του έξοδα. Η αίτηση παραδεκτώς φέρεται προς συζήτηση ενώπιον του αρμοδίου τούτου Δικαστηρίου, κατά τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων (άρθρα 682 επ. ΚΠολΔ). Είναι νόμιμη, στηριζόμενη στις διατάξεις των άρθρων 1485, 1486, 1487, 1489 παρ. 2, 1493, 1496, 1498, 1510, 1511, 1512, 1513, 1514, 1518, 1519 ΑΚ, 728, 729, 731 επ., 735 και 176 ΚΠολΔ. Πρέπει επομένως η αίτηση να εξεταστεί περαιτέρω ως προς την ουσιαστική της βασιμότητα.

Από τις ένορκες καταθέσεις των μαρτύρων … και …, τη χωρίς όρκο εξέταση των διαδίκων στο ακροατήριο του Δικαστηρίου τούτου, την προσωπική επικοινωνία της Δικαστή με τα ανήλικα τέκνα των διαδίκων, τις ληφθείσες επιμελεία του καθ’ ου – αιτούντος υπ’ αριθ. … ένορκες βεβαιώσεις ενώπιον του Ειρηνοδικείου Αθηνών και όλα τα έγγραφα που προσκομίζουν οι διάδικοι πιθανολογήθηκαν τα ακόλουθα: Οι διάδικοι, από το μεταξύ τους γάμο, απέκτησαν δύο τέκνα, τον …, γεννηθέντα το έτος 2013 και τον …, γεννηθέντα το έτος 2017. Η έγγαμη συμβίωσή τους δεν εξελίχθηκε ομαλά και από τον Μάιο του 2021 βρίσκονται σε διάσταση. Πιθανολογήθηκε δε ότι αμφότεροι οι διάδικοι τρέφουν δυνατά συναισθήματα αγάπης και αφοσίωσης προς τα ανήλικα τέκνα τους, των οποίων ασκούν τη γονική μέριμνα, έχουν πλήρη συνείδηση του γονεϊκού τους ρόλου και ασκούν προσηκόντως και ικανοποιητικά τα καθήκοντα, που τους επιβάλλονται και απορρέουν από την ιδιότητά τους αυτή, παρέχοντας τα εχέγγυα για τη σωστή ανατροφή και διαπαιδαγώγησή τους. Ενόψει της καταλληλότητας και των δύο γονέων και της θέλησής τους να ασχοληθούν συστηματικά με τα τέκνα τους, το Δικαστήριο κρίνει ότι το βέλτιστο συμφέρον των ανηλίκων, που προάγεται από την ουσιαστική συμμετοχή και των δύο γονέων στην ανατροφή και στη φροντίδα τους, επιβάλλει την ανάθεση προσωρινά της άσκησης της επιμέλειάς τους στους διαδίκους από κοινού, με ισόχρονη χρονική κατανομή της από κοινού άσκησης αυτής, με τη μορφή της εναλλασσόμενης άσκησής της, κατά τρόπο ώστε τη μία εβδομάδα τα τέκνα να διαμένουν με την αιτούσα καθ’ ης μητέρα τους και την επόμενη εβδομάδα να διαμένουν με τον καθ’ ου – αιτούντα πατέρα τους. Τα ανήλικα τέκνα αδυνατούν να διαθρέψουν τον εαυτό τους γιατί δεν έχουν δική τους περιουσία, ούτε εισοδήματα από οποιαδήποτε άλλη πηγή και δεν έχουν τη δυνατότητα, λόγω της ηλικίας τους, να εργασθούν. Συνεπώς υπόχρεοι προς διατροφή είναι οι γονείς τους από κοινού, ο καθένας ανάλογα με τις οικονομικές του δυνάμεις. Η αιτούσα – καθ’ ης είναι ιατρός και εργάζεται στο …, με καθαρές μηνιαίες αποδοχές 1.327,52 ευρώ. Κατοικεί σε μισθωμένη οικία, που αποτελούσε την πρώην οικογενειακή στέγη, με μηνιαίο μίσθωμα 750 ευρώ. Είναι ψιλή κυρία, σε ποσοστό 50% εξ αδιαιρέτου, τεσσάρων γραφείων στην …, επιφάνειας 37,13 τμ, 43,59 τμ, 50,33 τμ και 39,07 τμ και κυρία οικοπέδου, επίσης στην …, επιφάνειας 379,98 τμ. Η ως άνω απρόσοδη περιουσία ωστόσο λαμβάνεται και αυτή υπόψη ως στοιχείο για τον καθορισμό της αναλογίας συμβολής εκάστου γονέα στην υποχρέωσή του προς διατροφή του τέκνου (βλ. ΟλΑΠ 9/1991 ΕλλΔνη 33. 1479). Ο καθ’ ου – αιτών είναι ελεύθερος επαγγελματίας, δραστηριότητα από την οποία αποκομίζει τουλάχιστον το ποσό των 4.000 ευρώ μηνιαίως. Κατοικεί σε μισθωμένη οικία, με μηνιαίο μίσθωμα 800 ευρώ. Συνεπικουρείται στην φροντίδα των τέκνων του από οικιακή βοηθό, στην οποία καταβάλλει μηνιαίως το ποσό των 800 ευρώ. Είναι κύριος αυτοκινήτου μάρκας MERCEDES, 1600 κυβικών, έτους πρώτης κυκλοφορίας 2013. Είναι κύριος οικοπέδου στο …, επιφάνειας 311,20 τμ, η εν λόγω δε απρόσοδη περιουσία του λαμβάνεται, κατά τα προαναφερθέντα, υπόψη ως στοιχείο για τον καθορισμό της αναλογίας συμβολής εκάστου γονέα στην υποχρέωσή του προς διατροφή του τέκνου. Το μέτρο της διατροφής των ανήλικων τέκνων των διαδίκων προσδιορίζεται με βάση τις ανάγκες τους, όπως αυτές προκύπτουν από τις συνθήκες ζωής τους και περιλαμβάνει όσα είναι αναγκαία για τη συντήρηση, περίθαλψη και έξοδα ανατροφής τους. Τα ανήλικα τέκνα των διαδίκων φοιτούν στο ιδιωτικό εκπαιδευτήριο …, ο … στην Γ΄ Δημοτικού και ο … στα Προνήπια. Τα δίδακτρα για την τρέχουσα σχολική χρονιά έχουν ήδη εξοφληθεί, ενώ για την επόμενη σχολική χρονιά 2022-2023 θα ανέλθουν στο ποσό των 8.400 ευρώ για τον … και στο ποσό των 7.464 ευρώ για τον … . Η αιτούσα – καθ’ ης διαφωνεί ως προς την επιλογή του σχολείου μόνον για οικονομικούς λόγους, ενώ κατά τα λοιπά είναι ευχαριστημένη, επειδή ο καθ’ ου – αιτών της ζητά να συμμετέχει στην καταβολή των διδάκτρων σε ποσοστό 30%. Με βάση τις προαναφερόμενες οικονομικές δυνατότητες των διαδίκων και τις εν γένει περιστάσεις, κατά την κρίση του Δικαστηρίου, τα τέκνα των διαδίκων μπορούν και πρέπει, για τη διατήρηση σταθερότητας και την ομαλή ψυχοσωματική τους ανάπτυξη, να συνεχίσουν να φοιτούν στο ανωτέρω σχολείο (η προθεσμία ανανέωσης της εγγραφής για την επόμενη σχολική χρονιά εκπνέει στις …), καθόσον βιώνουν πολλές αλλαγές στην καθημερινότητά τους, λόγω της διάσπασης της έγγαμης συμβίωσης των γονέων τους και συνακόλουθα η αλλαγή και σχολικού περιβάλλοντος θα συνιστούσε επιπλέον ψυχολογική επιβάρυνση για αυτά. Δεδομένου δε ότι θα διαμένουν ισόχρονα με τους δύο γονείς τους και τα καθημερινά έξοδα διατροφής και ψυχαγωγίας τους θα τα επιβαρύνεται ο γονέας με τον οποίο διαμένουν κάθε φορά, πρέπει ο καθ’ ου – αιτών, ο οποίος έχει σαφώς υπέρτερα εισοδήματα από την αιτούσα – καθ’ ης, να επιβαρυνθεί εξ ολοκλήρου με τη δαπάνη του ιδιωτικού σχολείου, ενώ κατά τα λοιπά τα αιτήματα αμφοτέρων των διαδίκων για καταβολή διατροφής να απορριφθούν. Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω η από … αίτηση, κατά το μέρος που κρίθηκε παραδεκτή και νόμιμη, και η από … αίτηση πρέπει να γίνουν εν μέρει δεκτή ως βάσιμες και κατ’ ουσίαν και: 1) να ανατεθεί προσωρινά η άσκηση της επιμέλειας των ανήλικων τέκνων των διαδίκων από κοινού και στους δύο γονείς, 2) να οριστεί ότι τα ανήλικα τέκνα των διαδίκων θα διαμένουν ανά μία εβδομάδα (εναλλάξ) στην οικία κάθε γονέα, ήτοι την μία εβδομάδα στην οικία του καθ’ ου – αιτούντα πατέρα τους και την άλλη εβδομάδα στην οικία της αιτούσας – καθ’ ης μητέρας τους και 3) να οριστεί ότι τα ανήλικα τέκνα των διαδίκων θα συνεχίσουν να φοιτούν κατά τη σχολική χρονιά 2022-2023 στο ιδιωτικό εκπαιδευτήριο …, στο οποίο τα δίδακτρα θα καταβάλλονται εξ ολοκλήρου από τον καθ’ ου – αιτούντα πατέρα τους…]

[ ΠΗΓΗ : ΧΡΟΝΙΚΑ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ]