ΤΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ

Ε΄ ΚΛΙΜΑΚΙΟ

ΠΡΑΞΗ 431/2024

Αποτελούμενο από την Πρόεδρο του Κλιμακίου Αργυρώ Μαυρομμάτη, Σύμβουλο, και τα μέλη Ελισάβετ Σαββοργινάκη και Βασιλική Σαρηβαλάση, Πάρεδροι.

Συνήλθε στις 7 Οκτωβρίου 2024, προκειμένου να ελέγξει τη νομιμότητα του σχεδίου τροποποίηση – 2^η συμπληρωματική σύμβαση της από 18.1.2019 σύμβασης μεταξύ της εταιρείας με την επωνυμία «Αναπτυξιακή Ανώνυμη Εταιρεία Διαχείρισης Απορριμμάτων ............» με δ.τ. «.............Α.Ε.» και της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία «.............ΕΤΑΙΡΕΙΑ» με δ.τ. «............ Α.Ε.», με τίτλο «Κατασκευή Μονάδας Επεξεργασίας Αστικών Αποβλήτων στην ...........». Ο φάκελος με τα στοιχεία της υπόθεσης υποβλήθηκε στο Ελεγκτικό Συνέδριο στις 20.9.2024 (αριθ. πρωτ. Ελ.Συν. ..........) με το ........../18.9.2024 έγγραφο του Προέδρου Δ.Σ. της .............. Α.Ε. όπως συμπληρώθηκε, μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (e-mail), στις 7.10.2024 (αριθ. πρωτ. Ελ.Συν. ..........).

Άκουσε την εισήγηση της Παρέδρου Βασιλικής Σαρηβαλάση.

Σκέφθηκε κατά τον νόμο και

Αποφάσισε τα ακόλουθα:

1. Το υποβληθέν σχέδιο σύμβασης, που αφορά στην τροποποίηση -– 2^η συμπληρωματική σύμβαση της από 18.1.2019 σύμβασης μεταξύ της ........... Α.Ε. και της εταιρείας «........... Α.Ε.» εισάγεται ενώπιον του παρόντος Κλιμακίου για την άσκηση ελέγχου νομιμότητας, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 324 και 326 του ν.4700/2020 «Ενιαίο κείμενο Δικονομίας για το Ελεγκτικό Συνέδριο, ολοκληρωμένο νομοθετικό πλαίσιο για τον προσυμβατικό έλεγχο, τροποποιήσεις στον Κώδικα Νόμων για το Ελεγκτικό Συνέδριο, διατάξεις για την αποτελεσματική απονομή της δικαιοσύνης και άλλες διατάξεις» (Α΄ 127/29.6.2020).

2. Το άρθρο 324 του ν. 4700/2020 (Α΄, 127) ορίζει ότι: «1. Στις συμβάσεις έργων […] που συνάπτονται από το Δημόσιο, τους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης και τα νομικά τους πρόσωπα, τα λοιπά νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου και τις δημόσιες επιχειρήσεις ή οργανισμούς, η προϋπολογιζόμενη δαπάνη των οποίων υπερβαίνει το ποσό του ενός εκατομμυρίου επτακοσίων χιλιάδων (1.700.000) ευρώ, μη συμπεριλαμβανομένου του φόρου προστιθέμενης αξίας, διενεργείται υποχρεωτικά έλεγχος νομιμότητας, πριν από τη σύναψή τους από Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου […]. 3. Ειδικά για τις συμβάσεις των παρ.1 και 2, που συγχρηματοδοτούνται από ενωσιακούς πόρους, συμπεριλαμβανομένων των συμβάσεων που συνάπτονται στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, καθώς και αυτών που συγχρηματοδοτούνται από πόρους του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου, διενεργείται υποχρεωτικά έλεγχος νομιμότητας πριν από τη σύναψή τους από Κλιμάκια του Ελεγκτικού Συνεδρίου, εφόσον η προϋπολογιζόμενη δαπάνη, μη συμπεριλαμβανομένου του φόρου προστιθέμενης αξίας, υπερβαίνει το ποσό των πέντε εκατομμυρίων (5.000.000) ευρώ […]. 5. Σε προσυμβατικό έλεγχο υπάγονται οι τροποποιήσεις των συμβάσεων των παρ. 1 έως και 4 όταν: α) η αρχική σύμβαση υποβλήθηκε σε έλεγχο, εφόσον η τροποποίηση είναι ουσιώδης […]». Στην αιτιολογική έκθεση του νόμου αναφέρεται ότι με την παρ. 5 θεσπίζεται οριζόντιας εφαρμογής ρύθμιση για τις τροποποιητικές συμβάσεις, με βάση τις κατευθύνσεις των ήδη ισχυουσών διατάξεων των άρθρων 132 παρ. 6 και 337 παρ. 6 του ν. 4412/2016, όπως οι τελευταίες τροποποιήθηκαν, κατόπιν γνωμοδότησης του Δικαστηρίου (βλ. ΕλΣυν Ολομ. Πρακτικά 16ης Γεν. Συν. της 12ης.12.2018, Θέμα Β΄), με τον ν. 4605/2019 (Α΄, 52). Το δε άρθρο 132 παρ. 6 του ν. 4412/2016 (Α΄, 147) ορίζει ότι: «Στον έλεγχο νομιμότητας υπάγονται οι τροποποιητικές συμβάσεις, εφόσον η κύρια σύμβαση διήλθε από τον προληπτικό έλεγχο νομιμότητας του Ελεγκτικού Συνεδρίου, εκτός από τις ακόλουθες περιπτώσεις: α) όταν οι τροποποιήσεις δεν έχουν οικονομικό αντικείμενο και δεν είναι ουσιώδεις κατά την έννοια της παραγράφου 4, β) όταν οι τροποποιήσεις γίνονται κατ’ εφαρμογή της περίπτωσης α΄ της παραγράφου 1 και της παραγράφου 2 του παρόντος και γ) όταν μετά τον έλεγχο νομιμότητας της αρχικής σύμβασης αυτή εντάχθηκε σε πρόγραμμα χρηματοδότησης και το συνολικό ποσό της αρχικής σύμβασης δεν υπερβαίνει το εκάστοτε ισχύον όριο ελέγχου για τις συγχρηματοδοτούμενες συμβάσεις […]».

3. Από το συνδυασμό των ως άνω άρθρων 324 παρ. 1 και 5 περ. α΄ του ν. 4700/2020 (Α΄, 127) και 132 παρ. 6 του ν. 4412/2016 (Α΄, 147) συνάγεται ότι η έννοια της «ουσιώδους» τροποποίησης της περ. α΄ της παρ. 5 του άρθρου 324 του ν. 4700/2020, που οριοθετεί τις τροποποιητικές συμβάσεις που υπάγονται στον προσυμβατικό έλεγχο, έχει οιονεί δικονομικό χαρακτήρα και ερμηνεύεται μεν αυτόνομα, πλην όμως υπό το φως των κατευθύνσεων της παρ. 6 του άρθρου 132 του ν. 4412/2016, κατά τρόπο ώστε στον προσυμβατικό έλεγχο να υπάγονται οι τροποποιήσεις συμβάσεων που είχαν αρχικά υπαχθεί στον προσυμβατικό έλεγχο και α) έχουν οικονομικό αντικείμενο, με την εξαίρεση των ήσσονος σημασίας τροποποιήσεων (de minimis) της παρ. 2 του άρθρου 132 του ν. 4412/2016 ή β) συνεπάγονται τροποποίηση ουσιωδών όρων (essentialia negotii) της αρχικής σύμβασης, όπως, ενδεικτικά, του αντικειμένου της σύμβασης, του προσώπου ενός των αντισυμβαλλομένων, του συμβατικού τιμήματος, του τρόπου υπολογισμού και του χρόνου καταβολής αυτού, καθώς και των προβλεπόμενων στη σύμβαση εγγυήσεων καλής εκτέλεσης.

4. Περαιτέρω, κατά την έννοια των διατάξεων του άρθρου 324 του ν.4700/2020, ο προληπτικός έλεγχος νομιμότητας του Ελεγκτικού Συνεδρίου επί των σχεδίων συμβάσεων ή των επί μέρους φάσεων της διαγωνιστικής διαδικασίας, που αφορούν στην ανάθεση της εκτέλεσης δημοσίων έργων, η προϋπολογιζόμενη δαπάνη των οποίων υπερβαίνει το προβλεπόμενο από τις κείμενες διατάξεις χρηματικό όριο, ασκείται κατά το στάδιο που προηγείται της υπογραφής και, κατά μείζονα λόγο, της εκτέλεσής τους (ΕλΣυν Ολ. 792/2022). Κατά συνέπεια, σε περίπτωση που υποβάλλεται στο Κλιμάκιο ή στον αρμόδιο Επίτροπο του Ελεγκτικού Συνεδρίου σύμβαση έργου, αρχική ή συμπληρωματική, η οποία έχει ήδη εκτελεσθεί, τα αρμόδια όργανα του Ελεγκτικού Συνεδρίου στερούνται πλέον της χρονικής αρμοδιότητας να προβούν στον έλεγχο αυτής. Κατ’ εξαίρεση, το Κλιμάκιο ή ο Επίτροπος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, που θα επιληφθεί του ελέγχου μετά την εκτέλεση των οικείων εργασιών, αλλά πριν από την τυχόν κατάρτιση της οικείας συμπληρωματικής σύμβασης, είναι κατά χρόνο αρμόδιος για την άσκηση ελέγχου νομιμότητας, εφόσον συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 155 του ν.4412/2016 «Δημόσιες Συμβάσεις Έργων, Προμηθειών και Υπηρεσιών (προσαρμογή στις Οδηγίες 2014/24/ΕΕ και 2014/25/ΕΕ)» (Α΄ 147), για την εκτέλεση κατεπειγουσών πρόσθετων εργασιών. Συνεπώς, σε κάθε περίπτωση που ανακύπτει ζήτημα διενέργειας ελέγχου νομιμότητας συμπληρωματικής σύμβασης, η οποία περιλαμβάνει εργασίες που έχουν ήδη εκτελεσθεί, ερευνάται αν οι εργασίες αυτές εκτελέστηκαν δυνάμει του άρθρου 155 του ν.4412/2016, αλλά και αν πράγματι συντρέχουν οι ουσιαστικές και τυπικές προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου αυτού. Εάν κριθεί ότι δεν συντρέχουν οι ως άνω ουσιαστικές και τυπικές προϋποθέσεις, σωρευτικά, το ασκούν τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας όργανο στερείται κατά χρόνο αρμοδιότητας (ΕλΣυν Έβδομο Τμ. 988/2023, Τμ. Μείζ. Συνθ. 6024/2015, 3008, 513/2012, 2093/2011, VI Τμ. 1349/2016, 2445, 672/2012, κ.ά.).

5. Από τον έλεγχο των στοιχείων του φακέλου και τα ήδη γνωστά στο Κλιμάκιο προκύπτουν τα ακόλουθα:

Α. Με την από 18.1.2019 σύμβαση, η νομιμότητα της οποίας ελέγχθηκε προσυμβατικά με την ..../2018 Πράξη του παρόντος Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, ανατέθηκε από την Αναπτυξιακή Ανώνυμη Εταιρία Διαχείριση Απορριμμάτων Αν........... (.............Α.Ε.) στην εταιρεία «Μ.............. ΕΤΑΙΡΕΙΑ», η εκτέλεση του έργου «Κατασκευή Μονάδας Επεξεργασίας Αστικών Αποβλήτων στην ..........», έναντι συμβατικού τιμήματος 57.591.347,73 ευρώ, χωρίς Φ.Π.Α. (συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος προαίρεσης, συμβατικής δαπάνης 30.716.119,98 ευρώ). Το έργο χρηματοδοτείται από πιστώσεις του συγχρηματοδοτούμενου σκέλους του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (αριθ. ενάρ. Έργου ..........., βλ. Την ........./28.7.2017 απόφαση της Ειδικής Γραμματέως Διαχείρισης Τομεακών ΕΠ ΕΤΠΑ και ΤΣ, περί ένταξης στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Υποδομές Μεταφορών, Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη 2014-2020» με κωδικό ΟΠΣ ..........). Σύμφωνα με το άρθρο 1 της από 18.1.2019 σύμβασης, το αντικείμενο αυτής συνίσταται στην κατασκευή και λειτουργία της μονάδας επεξεργασίας (ΜΕΑ) σύμμεικτων αστικών στερεών αποβλήτων, προδιαλεγμένων αστικών στερεών αποβλήτων και προδιαλεγμένων οργανικών αποβλήτων στην Ολοκληρωμένη Εγκατάσταση Διαχείρισης Απορριμμάτων ......... με δυναμικότητα 38.855 τόνους, ανά έτος, σύμμεικτων αστικών στερεών αποβλήτων και 5.971 τόνους, ανά έτος, προδιαλεγμένων οργανικών αποβλήτων, καθώς και της κατασκευής της μονάδας παραγωγής ενέργειας από βιοαέριο (ΜΠΕ). Σύμφωνα δε με το άρθρο 3 της από 18.1.2019 σύμβασης, όπως τροποποιήθηκε με την από 7.2.2019 σύμβαση, η συνολική αμοιβή του αναδόχου για την κατασκευή της ΜΕΑ και της ΜΠΕ ανέρχεται σε 18.475.135,10 ευρώ και η αμοιβή του για τη πενταετή λειτουργία σε 8.398.151,10 ευρώ και επομένως η συνολική συμβατική δαπάνη είναι 26.883.381,46 ευρώ (χωρίς Φ.Π.Α.). Με την από 23.11.2021 σύμβαση ενεργοποιήθηκε το δικαίωμα προαίρεσης για τη λειτουργία της εγκατάστασης για 19,5 επιπλέον έτη και η σχετική αμοιβή του αναδόχου καθορίστηκε σε 30.716.119,98 ευρώ (χωρίς Φ.Π.Α.) Η συνολική προθεσμία εκτέλεσης της σύμβασης ορίστηκε σε 78 μήνες από την υπογραφή της, εκ των οποίων οι 18 μήνες αφορούν στην κατασκευή του έργου (Α΄ Φάση-λήξη 17.7.2020) και οι επόμενοι 60 μήνες στην πενταετή λειτουργία του (Β΄ Φάση- λήξη 17.7.2025), η οποία έχει παραταθεί διαδοχικώς με τις ......../24.8.2020, ........./10.5.2021, ......../10.1.22 και ........./31.3.2022 αποφάσεις της ...........Α.Ε. έως 15.4.2022 για την κατασκευή του έργου με επακόλουθη ισόχρονη παράταση της συνολικής διάρκειας λειτουργίας της Μονάδας που εκκινεί από την ολοκλήρωση των κατασκευαστικών εργασιών. Περαιτέρω, με τις ........../29.6.2022, ......./8.12.2022, ......../30.3.2023 και ........./27.12.2023 αποφάσεις της ............Α.Ε. χορηγήθηκε διαδοχικώς τμηματική παράταση για την ολοκλήρωση της κατασκευής της ΜΕΑ και ειδικά για την εισκόμιση του αναστροφέα σωρών κομποστοποίησης-ωρίμανσης έως 31.3.2023 και για την ολοκλήρωση της Μονάδας Παραγωγής Ενέργειας (ΜΠΕ) έως 30.6.2024, χωρίς να παρατείνεται η συνολική προθεσμίας της σύμβασης.

Β. Με την ......./5.12.2019 απόφαση του ανωτέρω Δ.Σ. εγκρίθηκε ο 1ος Ανακεφαλαιωτικός Πίνακας Εργασιών (Α.Π.Ε.) και το 1ο Πρωτόκολλο Κανονισμού Τιμών Μονάδας Νέων Εργασιών (Π.Κ.Τ.Μ.Ν.Ε.), ώστε να συμπεριληφθούν εργασίες η αναγκαιότητα των οποίων προέκυψε κατά τη διάρκεια κατασκευής του έργου, που αφορούν κυρίως σε εκσκαφές βραχωδών εδαφών, επεξεργασία και παραγωγή υλικών και κατασκευή οπλισμένων επιχωμάτων. Με την ......./24.12.2020 απόφαση του ίδιου οργάνου, εγκρίθηκε και ο 2ος Α.Π.Ε., το 2ο Π.Κ.Τ.Μ.Ν.Ε. και η 1η συμπληρωματική σύμβαση του έργου, ήσσονος σημασίας, αξίας 4.005.000,00 ευρώ, καθόσον το ποσό αυτής ανήλθε σε ποσοστό 14,90% της αρχικής σύμβασης ενώ, με την ........./18.11.2021 απόφαση του ίδιου οργάνου, εγκρίθηκε και ο 3ος Α.Π.Ε. προκειμένου να συμπεριλάβει τις αυξομειώσεις των ποσοτήτων της αρχικής σύμβασης και της 1^ης συμπληρωματικής σύμβασης. Στη συνέχεια, με τη......./29.4.2022 απόφαση του ίδιου οργάνου, εγκρίθηκε ο 4ος Α.Π.Ε. προκειμένου να συμπεριλάβει τις δαπάνες αναθεώρησης για τις εργασίες της αρχικής σύμβασης και της 1^ης συμπληρωματικής σύμβασης, ενώ με την .........../29.7.2022 απόφαση του ΔΣ της .......... ΑΑΕ εγκρίθηκε ο 5^ος ΑΠΕ προκειμένου να τακτοποιηθούν μεταβολές ποσοτήτων συμβατικών εργασιών, όπως αυτές προέκυψαν από τις εγκεκριμένες επιμετρήσεις εργασιών καθώς και από ακριβέστερες προμετρήσεις.

Γ. Κατόπιν, της ........../22.5.2024 θετικής γνωμοδότησης του Τεχνικού Συμβουλίου Δημοσίων Έργων της Περιφέρειας ..........., με την ........../16.7.2024 απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της ΔΙΑΑΜΑΘ ΑΕ εγκρίθηκε ο 6^ος ΑΠΕ, στον οποίο περιλαμβάνεται αφενός η ελεγχόμενη τροποποίηση του άρθρου 3 της αρχικής σύμβασης, με την οποία μειώνεται η αρχική συνολική αμοιβή του αναδόχου για την κατασκευή της μονάδας επεξεργασίας απορριμμάτων (ΜΕΑ) και την κατασκευή της μονάδας παραγωγής ενέργειας (ΜΠΕ) από 18.475.135,10 ευρώ σε 18.342.358,55 ευρώ (χωρίς Φ.Π.Α.), η οποία μείωση προκύπτει λόγω της κατάργησης της προμήθειας και εγκατάστασης της 2^ης Μηχανής Συμπαραγωγής Ενέργειας, αξίας 132.776,54 ευρώ (χωρίς Φ.Π.Α.) στη Μονάδα Παραγωγής Ενέργειας, αφετέρου οι υπερσυμβατικές ποσότητες των εκτελεσμένων εργασιών της 2^η συμπληρωματικής σύμβασης, ποσού 699.463,30 ευρώ (χωρίς Φ.Π.Α.). Ειδικότερα, στην Αιτιολογική Έκθεση του 6^Ο ΑΠΕ αναφέρονται, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα: «α) Κατάργηση 2^η; Μηχανής Συμπαραγωγής Ενέργειας (…) από τα με Α.Π. 15606/15.3.2023 (........) και 3999/12.4.2023 (ΕΥΔ ΠΕΚΑ & ΠΟΚΤΡΟ) έγγραφα προκύπτει ότι έχουν ήδη ξεκινήσει (και αναμένεται να έχουν ολοκληρωθεί το αργότερο έως το τέλος του 2030) οι διαδικασίες μετατροπής της ΜΕΑ σε Μονάδα Ανάκτησης Ανακύκλωσης (ΜΑΑ) (…) Συνεπώς, η προμήθεια και εγκατάσταση της δεύτερης μηχανής συμπαραγωγής ενέργειας μετά την ολοκλήρωση των έργων εναρμόνισης με τις νέες επιταγές του ΕΣΔΑ 2020-2030 θα καταστεί άνευ ουσίας, καθώς μόνο η πρώτη εκ των δύο θα επαρκεί για τις ποσότητες Προδιαλεγμένων Οργανικών που προβλέπεται να προσκομίζονται στο έργο προς επεξεργασία. Κατά δε τη μεταβατική περίοδο και μέχρι να επιτευχθεί ο στόχος της Διαλογής στην πηγή των Προδιαλεγμένων Οργανικών δύναται, να χρησιμοποιείται και οργανικό από τα σύμμεικτα για την κάλυψη της δυναμικότητας της μίας μηχανής. Σε κάθε περίπτωση όμως η δεύτερη μηχανή θα είναι ουσιαστικά ανενεργή […]. Επισημαίνεται, ότι η μη υλοποίηση της προμήθειας και εγκατάστασης της 2^ης Μηχανής Συμπαραγωγής συνιστά τροποποίηση της μελέτης και σε εφαρμογή των προβλεπόμενων στο άρθρο 144 του ν. 4412/2016 προ της έγκρισης της από την Προϊστάμενη Αρχή απαιτείται προηγούμενη γνωμοδότηση του αρμόδιου Τεχνικού Συμβουλίου Κατασκευών. Για το σκοπό αυτό η προτεινόμενη τροποποίηση όπως περιγράφεται στη Α΄ Αναθεώρηση του Τεύχους 10- «ΜΕΛΕΤΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΕΡΓΩΝ ΒΙΟΑΕΡΙΟΥ» και στο σχέδιο ΤΙ0.1.-ΜΟΝΑΔΑ ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ-ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ (ΚΑΤΟΨΗ-ΤΟΜΕΣ), που συνέταξε ο ανάδοχος και αιτιολογείται ως ανωτέρω στη σχετική εισήγηση, διαβιβάστηκε στο Τεχνικό Συμβούλιο Δημοσίων Έργων της Περιφερειακής Ενότητας Έβρου της Περιφέρειας ............., το οποίο στις 21/12/23 (Α/Α/ Συνεδρ 12-Α/Α Πράξης 3) γνωμοδότησε θετικά υπέρ της έγκρισης της τροποποίησης της μελέτης […] Μείωση της δαπάνης Αρχικής Σύμβασης. Με την κατάργηση της 2^ης Μηχανής Συμπαραγωγής ενέργειας, η αρχική σύμβαση τροποποιείται ως ακολούθως: Σύμφωνα με την Αρχική Σύμβαση η Μονάδα Παραγωγής Ενέργειας θα έπρεπε να είναι μέγιστης παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας 400 kWel, ενώ η Μονάδα που τελικώς εγκαθίσταται βάσει της προτεινόμενης τροποποίησης είναι μέγιστης παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας 250kWel. Σε συνάφεια με τα ανωτέρω, εφαρμόζεται αναλογική μείωση επί των παρακάτω Συμβατικών Δαπανών που επηρεάζονται από την κατάργηση της 2^ης μηχανής […] β) Εργασίες 2^ης Συμπληρωματικής Σύμβασης. Όπως προαναφέρεται, η 2^η Συμπληρωματική Σύμβαση Εργασιών περιλαμβάνει υπερβάσεις ποσοτήτων συμβατικών εργασιών όπως αυτές προκύπτουν από τα εγκεκριμένα Πρωτόκολλα Παραλαβής Αφανών Εργασιών (Π.Π.Α.Ε.) του έργου σε σχέση με τις ποσότητες των αντίστοιχων άρθρων που είναι εγκεκριμένες με τον 5^ο ΑΠΕ. Συνοπτικά, οι υπερβάσεις αφορούν εργασίες σκυροδετήσεων (προμήθεια και διάστρωση σκυροδέματος, χαλύβδινοι οπλισμοί, αποστατήρες σιδηροπλισμού), μεταλλικές κατασκευές, εργασίες οδοποιίας (βάση και υπέρβαση οδοστρωσίας, ασφαλτικές στρώσεις βάσης και κυκλοφορίας, συγκολλητική επάλειψη, πρόχυτα κράσπεδα, στηθαία, διαγραμμίσεις οδοστρώματος), μονώσεις (επαλείψεις επιφανειών σκυροδεμάτων, επιστρώσεις με μεμβράνες, θερμομόνωση με πλάκες εξηλασμένης πολυστερίνης, θερμοπροσόψεις), επιστεγάσεις οροφών, επιστρώσεις δαπέδων και πλακοστρώσεις πεζοδρομίων. [… ] Όπως δε προκύπτει από το τμήμα του 6^ου ΑΠΕ για τις εργασίες της 2^ης Συμπληρωματικής Σύμβασης η δαπάνη των υπερβάσεων (και της 2^ης Συμπληρωματικής Σύμβασης) ανέρχεται σε 699.463,30 ευρώ (περιλαμβανομένων Γ.Ε.και Ο.Ε.)».

6. Με τα δεδομένα αυτά, το Κλιμάκιο κρίνει τα εξής:

Α. Ως προς την εισαχθείσα προς έλεγχο τροποποίηση του άρθρου 3 της αρχικής σύμβασης, με την οποία μειώνεται η συνολική αρχική αμοιβή του αναδόχου για την κατασκευή της Μονάδας Επεξεργασίας Απορριμμάτων (ΜΕΑ ) και της Μονάδας Παραγωγής Ενέργειας (ΜΕΠ) από 18.475.135,10 ευρώ στο ποσό 18.342.358,55 ευρώ (χωρίς Φ.Π.Α.), ήτοι κατά το ποσό των 132.776,54 εύρω, το Κλιμάκιο άγεται στην κρίση ότι η επίμαχη τροποποίηση δεν συνιστά ουσιώδη τροποποίηση της αρχικής σύμβασης, κατά την έννοια του άρθρου 132 παρ. 4 του ν. 4412/2016, αφού η τροποποίηση αυτή δεν εισάγει όρους που θα είχαν επιτρέψει τη συμμετοχή διαφορετικών υποψηφίων ή θα προσέλκυαν και άλλους υποψηφίους, δεν αλλάζουν την οικονομική ισορροπία της σύμβασης, ούτε περιορίζουν σημαντικά το αντικείμενο της σύμβασης, οπότε δεν υπόκειται στο προσυμβατικό έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου σύμφωνα με το άρθρο 324 παρ. 5 περ. α΄ του ν. 4700/2020 σε συνδυασμό με την περ. α΄ της παρ. 6 του άρθρου 132 του ν. 4412/2016 και επομένως, απαραδέκτως υποβληθηκε ενώπιον του.

Β. Αναφορικά με τις εργασίες που περιλαμβάνονται στη 2^η συμπληρωματική σύμβαση και έχουν ήδη εκτελεστεί, σύμφωνα με την ......../7.10.2024 βεβαίωση εκτέλεσης εργασιών του Δήμου ........., το Κλιμάκιο στερείται πλέον χρονικής αρμοδιότητας για τον έλεγχό τους. Ειδικότερα δεν έχει ακολουθηθεί από την αναθέτουσα αρχή η διαδικασία του άρθρου 155, αλλά αυτή του άρθρου 156 του ν.4412/2016 (προηγούμενη σύνταξη Α.Π.Ε., θετική γνωμοδότηση από το αρμόδιο Τεχνικό Συμβούλιο Δημοσίων Έργων, έγκριση του Διοικητικού Συμβουλίου της ....... ΑΕ και υποβολή στο Ελεγκτικό Συνέδριο για την άσκηση προσυμβατικού ελέγχου νομιμότητας). Από κανένα δε σημείο της ....../16.7.2024 απόφασης του Διοικητικού Συμβουλίου της .......... ΑΕ δεν προκύπτει βούληση της αναθέτουσας αρχής για, προηγούμενη της σύναψης της συμπληρωματικής σύμβασης, εκτέλεση των εργασιών αυτών ως επειγουσών. Ούτε, άλλωστε, συντρέχουν οι τυπικές και ουσιαστικές προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου 155 του ν.4412/2016, την εφαρμογή της οποίας, δεν επικαλείται και η αναθέτουσα αρχή, καθόσον: α) δεν έχει προηγηθεί της εκτέλεσης των κρίσιμων εργασιών η σύνταξη τεχνικής περιγραφής από τη Διευθύνουσα Υπηρεσία του έργου, στην οποία πρέπει να καταγράφονται οι εργασίες που είναι απολύτως απαραίτητες για την αποτροπή άμεσου και άλλως αναπότρεπτου κινδύνου για το έργο, να αιτιολογείται ο επείγων χαρακτήρας τους και να προσδιορίζεται η δαπάνη τους, η οποία δεν πρέπει να υπερβαίνει το 15% της αξίας της σύμβασης, β) δεν προκύπτει ότι οι φερόμενες ως κατεπείγουσες πρόσθετες εργασίες εγκρίθηκαν από την Προϊσταμένη Αρχή του έργου, γ) δεν αποδεικνύεται η εντολή της υπηρεσίας προς τον ανάδοχο του αρχικού έργου (έγγραφη ή έστω προφορική με καταχώριση στο ημερολόγιο του τελευταίου) για την εκτέλεση των εν λόγω εργασιών. Συνεπώς, οι εν λόγω εργασίες απαραδέκτως εισάγονται για έλεγχο νομιμότητας, κατ’ άρθρο 156 του ν.14412/2016, ως εργασίες εκτελεσθείσες.

7. Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, το Κλιμάκιο κρίνει ότι απαραδέκτως εισάγεται το υποβληθέν σχέδιο τροποποίησης- 2^ης συμπληρωματικής σύμβασης της από 18.1.2019 σύμβασης μεταξύ της ............. Α.Ε. και της εταιρείας με τον διακριτικό τίτλο «.......... Α.Ε.».

Για τους λόγους αυτούς

Απαραδέκτως εισάγεται το σχέδιο Τροποποίηση -2^η Συμπληρωματική Σύμβαση της από 18.1.2019 σύμβασης μεταξύ της Αναπτυξιακής Ανώνυμης Εταιρίας Διαχείρισης Απορριμμάτων ............... και της εταιρείας «Μ............... ΕΤΑΙΡΕΙΑ», για την εκτέλεση του έργου «Κατασκευή Μονάδας Επεξεργασίας Αστικών Αποβλήτων στην ..........».

Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ              Η ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΡΕΔΡΟΣ