ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΕΦΕΤΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ
ΑΚΥΡΩΤΙΚΟΣ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ - ΤΜΗΜΑ Β’
ΑΡΙΘΜΟΣ 826/2020
Πρόεδρος : Γ. Αντωνάκος, Πρόεδρος Εφετών Δ.Δ.
Εισηγητής : Κ. Σούρμπη, Εφέτης Δ.Δ.
Δικηγόροι : Απ. Παπακωνσταντίνου, Α. Ιωσηφίδου (Ν.Σ.Κ.)
[...] 2. Επειδή, στο άρθρο 67Α του ν. 998/1979, το οποίο προστέθηκε με το άρθρο 40 του ν. 4280/2014 (Περιβαλλοντική αναβάθμιση και ιδιωτική πολεοδόμηση - Βιώσιμη ανάπτυξη οικισμών Ρυθμίσεις δασικής νομοθεσίας και άλλες διατάξεις, ΦΕΚ Α 159), ισχύει δε, κατ άρθρο 53 του νόμου αυτού από 8-8-2014, μετά την κατάργηση του άρθρου 114 του ν. 1892/1990, και έχει τύχει εφαρμογής, στην κρινόμενη περίπτωση, ορίζεται ότι:" 1. Απαγορεύεται η ανέγερση οικοδομών, κτισμάτων και πάσης φύσεως εγκαταστάσεων ή κατασκευών οριστικής ή προσωρινής μορφής, καθώς και η καταπάτηση, εκχέρσωση και φύτευση μη δασικών φυτών εντός δασών, δασικών και αναδασωτέων εκτάσεων ή δημόσιων εκτάσεων των περιπτώσεων α και β της παραγράφου 5 του άρθρου 3 του παρόντος νόμου,... 2.α. ...ανεγερθείσες ή ανεγειρόμενες οικοδομές, κτίσματα και πάσης φύσεως εγκαταστάσεις ή κατασκευές που βρίσκονται στις εκτάσεις της παραγράφου 1 κατεδαφίζονται υποχρεωτικά, τα δε μη δασικά φυτά απομακρύνονται, μετά από απόφαση του Γενικού Γραμματέα (ήδη Συντονιστή) της Αποκεντρωμένης Διοίκησης ...3α.Η απόφαση περί κατεδάφισης-απομάκρυνσης εκδίδεται μετά από κλήτευση ...του φερόμενου ως κυρίου ή νομέα ή κατόχου ή του εργολάβου της οικοδομής του κτίσματος ή της εγκατάστασης... 5. Από την κλήτευση και μέχρι την κατεδάφιση ο κύριος, ο νομέας ή ο κάτοχος υποχρεούνται εις ολόκληρον έκαστος, στην καταβολή ειδικής αποζημίωσης που επιβάλλεται με πρωτόκολλα του οικείου δασάρχη, ...3. Της υποχρέωσης αυτής απαλλάσσονται οι παραπάνω, προκειμένου περί οικοδομών, κτισμάτων και πάσης φύσεως εγκαταστάσεων, που βρίσκονται εντός των εκτάσεων της παραγράφου 1, εφόσον αυτά παραδοθούν οικειοθελώς στο Δημόσιο προς κατεδάφιση με τη σύνταξη από το δασάρχη πρωτοκόλλου παράδοσης και παραλαβής. Κατά των πρωτοκόλλων επιβολής αποζημίωσης, ... χωρεί αίτηση ακύρωσης ενώπιον του Διοικητικού Εφετείου της τοποθεσίας του ακινήτου εντός της εξηκονθήμερης προθεσμίας της παρ. 1 του άρθρου 46 του π.δ. 18/1989, που αρχίζει από την κοινοποίηση τους. Είναι απαράδεκτοι οι λόγοι ακυρώσεως κατά το μέρος που καλύπτονται από την απόφαση επί της αίτησης ακύρωσης κατά της πράξης του Γενικού Γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης περί κατεδάφισης... Το ύψος της αποζημίωσης ανά τετραγωνικό μέτρο κτίσματος και ανά ημέρα διατήρησης αυτού ορίζεται σε ένα ευρώ. Κατά τα λοιπά εφαρμόζονται οι διατάξεις του π.δ. 18/ 1989. 6.... 7α....".
3. Επειδή, στην προκειμένη περίπτωση, από τα στοιχεία της δικογραφίας προκύπτουν τα ακόλουθα: Κατ επίκληση, μεταξύ άλλων, των άρθρων 71 του ν. 998/1979 και 114 του ν. 1892/1990, της .../2-6-1994 εκθέσεως φωτοερμηνείας αεροφωτογραφιών και της .../10-10-1994 αποφάσεως του Νομάρχη Αθηνών, καθώς και της ../17-1-2000 σχετικής προσκλήσεως προς τον ……… για την κατεδάφιση αυθαιρέτων κατασκευών, μεταξύ άλλων, στάβλων, εμβαδού 263 τ.μ. και μανδριών, εμβαδού 613 τ.μ, ευρισκομένων σε έκταση 7.968,50 τ.μ. στην θέση "..." (...), της Περιφέρειας του Δήμου ... Αττικής, εκδόθηκε η με αριθμ. Πρωτ. .../7-12-2004 απόφαση του Γενικού Γραμματέα Περιφέρειας Αττικής, για την κατεδάφιση-απομάκρυνση, μεταξύ άλλων των ανωτέρω κατασκευών και εγκαταστάσεων. Κατά της τελευταίας αυτής αποφάσεως, ο προαναφερόμενος ……… είχε ασκήσει την από 10-1-2005 προσφυγή (αίτηση ακυρώσεως), η οποία απορρίφθηκε με την 3536/2007 απόφαση Προέδρου Πρωτοδικών του Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών. Κατά της τελευταίας αυτής αποφάσεως άσκησαν την από 28-3-2008 έφεση οι και ήδη αιτούντες, ως κληρονόμοι του, εν τω μεταξύ, αποβιώσαντος ………, ο οποίος, κατά τα προαναφερθέντα, είχε ασκήσει την προσφυγή (αίτηση ακυρώσεως). Το Συμβούλιο της Επικρατείας, με την 2215/2015 απόφασή του, απέρριψε την έφεση. Κατ επίκληση των ανωτέρω, καθώς επίσης και για τον λόγο ότι οι αιτούντες δεν προέβησαν στην κατεδάφιση των αυθαιρέτων κατασκευών ούτε παρέδωσαν αυτές οικειοθελώς στην αρμόδια υπηρεσία, ο Διευθυντής της Διευθύνσεως Δασών Αθηνών εξέδωσε το προσβαλλόμενο πρωτόκολλο, με το οποίο επέβαλε σε βάρος τους (και κατά 1/4 στον καθένα) ειδική αποζημίωση, σύμφωνα με το άρθρο 67 Α του ν. 998/1979, συνολικού ποσού 639.480,00 ευρώ (συνολικό εμβαδόν κατεδαφιστέου κτίσματος 876 τ.μ. Χ 1,00 ευρώ Χ 730 ημ.), για την διατήρηση των αυθαιρέτων, το χρονικό διάστημα από 1-1-2016 έως 31-12-2017.
4. Επειδή, οι αιτούντες προβάλλουν ότι το προσβαλλόμενο πρωτόκολλο δεν είναι νόμιμο και δεν θα έπρεπε η Διοίκηση να εκδώσει αυτό. Τούτο δε, διότι, σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 7 του άρθρου 52 του ν. 4280/2014, κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις, που είχαν εγκατασταθεί μέχρι την έναρξη ισχύος του νόμου αυτού χωρίς άδεια της δασικής αρχής, θα έπρεπε, εντός προθεσμίας τριών ετών να λάβουν την έγκριση επεμβάσεως των άρθρων 45 και 47Α του ν. 998/1979 και, κατά την διάρκεια της προθεσμίας αυτής, η οποία παρατάθηκε για άλλα τρία έτη με το άρθρο 145 παρ. 2 του ν. 4483/2017, αναστέλλεται η ισχύς των διοικητικών πράξεων αποβολής, επιβολής προστίμων, κατεδαφίσεως, κηρύξεώς τους ως αναδασωτέων, που τυχόν είχαν εκδοθεί και, εφ όσον εκδοθούν όλες οι απαιτούμενες διοικητικές πράξεις και εγκρίσεις οι πράξεις αυτές ανακαλούνται από την δασική υπηρεσία. Ο λόγος, όμως, αυτός είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, προεχόντως, διότι, κατ αρχήν, η προμνησθείσα διάταξη αναφέρεται σε αναστολή εκδοθεισών πράξεων και όχι σε μη έκδοση αυτών.
5. Επειδή, περαιτέρω, οι αιτούντες προβάλλουν ότι το προσβαλλόμενο πρωτόκολλο δεν είναι νόμιμο, διότι με αυτό επιβλήθηκε η ένδικη αποζημίωση κατά το 1/4 στον καθένα, ενώ, κατά την διάταξη του άρθρου 67Α, παρ. 5, του ν. 998/1979 προβλέπεται ότι ο κύριος, ο νομέας ή ο κάτοχος υποχρεούνται εις ολόκληρον έκαστος, στην καταβολή της επιβαλλόμενης ειδικής αποζημίωσης, συνέπεια δε αυτού είναι ότι, εάν κάποιος εξ αυτών καταβάλει όλο το ποσό να μην είναι δυνατή και η απαλλαγή των υπολοίπων. Ο λόγος αυτός, και ανεξαρτήτως του ότι στηρίζεται σε υποθετικό συλλογισμό, εν πάση περιπτώσει, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος. Τούτο δε, διότι η ειδική αποζημίωση έχει χρηματικό χαρακτήρα και είναι, ως εκ τούτου, επιδεκτική επιμερισμού, δεν αποτελεί κοινή, αλλά διαιρετή οφειλή κατά το λόγο της κληρονομικής μερίδας κάθε κληρονόμου (πρβλ ΣτΕ 1129/2011).
6. Επειδή, οι αιτούντες προβάλλουν ότι ουδέποτε κοινοποιήθηκε στους ίδιους κλήση προς κατεδάφιση των εν λόγω κατασκευών, με συνέπεια να έχουν στερηθεί το συνταγματικό δικαίωμα (άρθρου 20 παρ. 1 του Συντάγματος) της προηγούμενης ακροάσεως και να μην έχουν την δυνατότητα επιλογής της οικειοθελούς απομακρύνσεως των κατασκευών αυτών. Όπως έχει κριθεί από το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ 302/2018, 1950/2017, 1864/2016, 3109/2014, 3478, 3479/2013, 1785/2001 κ.ά), η υποχρέωση εκείνου, που εγκατέστησε αυθαίρετη κατασκευή μέσα σε δάσος ή δασική έκταση, όπως προβεί στην καθαίρεσή της και την αποκατάσταση της δασικής μορφής, αρχίζει από την κλήτευσή του, που διενεργείται πριν από την έκδοση της διαταγής κατεδάφισης· με τον τρόπο δε αυτόν ο ενδιαφερόμενος, ο οποίος τελεί εγκαίρως σε γνώση της επερχόμενης έννομης συνέπειας, μπορεί να αποτρέψει με δικές του ενέργειες την επιβολή της ειδικής αποζημιώσεως, χωρίς να απαιτείται εκ του νόμου νέα κλήτευσή του, πριν από την έκδοση του πρωτοκόλλου, που αποτελεί, κατά νόμον, επερχόμενη συνέπεια της πράξεως, με την οποία διατάσσεται η κατεδάφιση. Εν όψει των ανωτέρω και δεδομένου του ότι είχε προηγηθεί της εκδόσεως της .../7-12-2004 αποφάσεως του Γενικού Γραμματέα Περιφέρειας Αττικής, περί κατεδαφίσεως, η .../17-1-2000 σχετική πρόσκληση προς τον ………, δικαιοπάροχο των αιτούντων, οι τελευταίοι δε άσκησαν την από 28-3-2008 έφεση, επί της οποίας εκδόθηκε η προμνησθείσα 2215/2015 απορριπτική απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, αυτοί είχαν έγκαιρη και πλήρη γνώση της πράξεως κατεδαφίσεως και της επερχόμενης έννομης συνέπειας εκδόσεως του προσβαλλομένου πρωτοκόλλου. Ως εκ τούτων, ο ανωτέρω ισχυρισμός, περί παραβιάσεως του δικαιώματος ακροάσεως των αιτούντων, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. Επιπροσθέτως, όπως προκύπτει από τα στοιχεία του διοικητικού φακέλου, του προσβαλλομένου πρωτοκόλλου έχει προηγηθεί η έκδοση του 498/16-3-2016 πρωτόκολλου επιβολής ειδικής αποζημίωσης, για προγενέστερο χρονικό διάστημα, κατά του οποίου οι αιτούντες άσκησαν αίτηση ακυρώσεως και εκδόθηκε η απορριπτική 2390/2018 απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών.
7. Επειδή, οι αιτούντες προβάλλουν ότι η επίμαχη έκταση, ιδιοκτησίας τους, που ευρίσκεται στην περιοχή ....", δεν μπορεί να θεωρηθεί δασική έκταση ούτε περιλαμβάνεται στην πράξη κηρύξεως αναδασώσεως του Λεκανοπεδίου Αττικής του έτους 1934, προεχόντως, διότι εμπίπτει στις ρητά αναφερόμενες εξαιρέσεις αυτού, ούτε και η .../10-10-1994 νομαρχιακή απόφαση κατά το μέρος που αφορά το ίδιο ακίνητο, είναι νόμιμη. Αναπτύσσοντας δε τον ίδιο ισχυρισμό, οι αιτούντες προβάλλουν ότι το Συμβούλιο της Επικρατείας, με τις 4643-44/2011 αποφάσεις του, έκανε δεκτές αιτήσεις ακυρώσεως ιδιοκτητών εκτάσεων του κτήματος Βεϊκου, τις οποίες είχαν ασκήσει κατά απορριπτικών αποφάσεων αιτημάτων τους για ανάκληση της ανωτέρω νομαρχιακής αποφάσεως· επίσης οι ίδιοι, ομού με άλλους ιδιοκτήτες ακινήτων, στην περιοχή "...", έχουν ασκήσει στον Συμβούλιο της Επικρατείας την .../2012 αίτηση ακυρώσεως κατά της σιωπηρής απορρίψεως αιτημάτων τους, σχετικών με την ανάκληση των ανωτέρω πράξεων αναδασώσεως και ρυμοτόμησης της συνολικής εκτάσεως στην ανωτέρω θέση και εκκρεμεί η έκδοση αποφάσεως από το Συμβούλιο της Επικρατείας. Από όλα δε τα ανωτέρω στοιχεία, προβάλλουν περαιτέρω οι αιτούντες, μεταγενέστερα της 2215/2015 αποφάσεως του Συμβουλίου Επικρατείας, κλονίζεται το νόμιμο έρεισμα του προσβαλλομένου πρωτοκόλλου ως προς τον δασικό χαρακτήρα της εκτάσεως και δεν θα έπρεπε η Διοίκηση να χωρήσει στην έκδοση αυτού. Επίσης, προς επίρρωση του ίδιου ισχυρισμού τους προσκομίζουν και την 10/2019 απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών, με την οποία έγινε δεκτή η από 11 -11 -2015 αίτηση ακυρώσεως της ……………… κατά της .../20-10-2014 αποφάσεως του Γενικού Γραμματέα Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αττικής, περί κηρύξεως ως αναδασωτέας εκτάσεως, εμβαδού 1,04252 στρεμ., στην θέση "....". Οι ανωτέρω, όμως, λόγοι, οι οποίοι, στην πραγματικότητα, σκοπούν στην εξέταση, στην προκειμένη δίκη, του χαρακτήρα της εκτάσεως, επί της οποίας ευρίσκονται οι επίμαχες αυθαίρετες κατασκευές, πρέπει να απορριφθούν. Τούτο δε, διότι τα ζητήματα της μορφής της εν λόγω εκτάσεως ως δασικής ή μη ή και αναδασωτέας, καθώς και της ανεγέρσεως των κατασκευών αυθαιρέτως ή κατόπιν αδείας αποτελούν αντικείμενο ελέγχου στην σχετική με την απόφαση κατεδαφίσεως δίκη, μη δυνάμενα να εξετασθούν εκ νέου, παρεμπιπτόντως, στην δίκη κατά του πρωτοκόλλου επιβολής ειδικής αποζημιώσεως, το οποίο συνιστά παρακολουθηματική πράξη της προηγουμένως εκδοθείσας πράξεως κατεδαφίσεως των αυθαιρέτων κατασκευών (ΣτΕ 2048/2019, 420, 1027, 3349/2017, 5497/2012, 3109/2014,4216/2005 επταμ. κ.ά.). Εν προκειμένω, η με αριθμ. Πρωτ. .../7-12-2004 απόφαση του Γενικού Γραμματέα Περιφέρειας Αττικής, περί κατεδαφίσεως, η οποία αποτελεί το νόμιμο έρεισμα εκδόσεως του προσβαλλομένου πρωτοκόλλου, κρίθηκε νόμιμη με την 3536/2007 απόφαση Προέδρου Πρωτοδικών του Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών, η τελευταία δε απόφαση επικυρώθηκε με την 2215/2015 αμετάκλητη απόφαση του Συμβουλίου Επικρατείας.
8. Επειδή, οι αιτούντες προβάλλουν ότι το προσβαλλόμενο πρωτόκολλο είναι ακυρωτέο, διότι ο υπολογισμός του ποσού της επιβληθείσας αποζημιώσεως έγινε με βάση την καταργηθείσα διάταξη του άρθρου 114 παρ. 5 του ν. 1892/1990, το προσδιορισθέν δε ύψος αυτής ανά τετραγωνικό μέτρο, σε αυτό του ενός (1) ευρώ, δεν ερείδεται στον νόμο. Ο ισχυρισμός αυτός πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος, διότι το προσβαλλόμενο πρωτόκολλο έχει εκδοθεί, κατ επίκληση του ισχύοντος, από 8-8-2014, άρθρου 67Α του ν. 998/1979, το οποίο προστέθηκε με το άρθρο 40 του ν. 4280/2014, στο ίδιο δε άρθρο και νόμο προβλέπεται ότι η ανά τετραγωνικό μέτρο ειδική αποζημίωση ανέρχεται στο ποσό του ενός (1) ευρώ.
9. Επειδή, οι αιτούντες προβάλλουν ότι με το προσβαλλόμενο πρωτόκολλο παραβιάζεται η αρχή της αναλογικότητας, διότι υπάρχει προφανής δυσαναλογία μεταξύ της πράξεως, που χαρακτηρίζεται παράνομη, και της επιβαλλόμενης ποινής, καθώς και της αναλογικής ισότητας του άρθρου 4 παρ. 1 του Συντάγματος, διότι η αποζημίωση υπολογίζεται με το ίδιο ποσό ανεξαρτήτως του είδους της κατασκευής. Ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος ως αβάσιμος. Τούτο δε, διότι η εν λόγω κύρωση, εν όψει του σκοπού που επιδιώκεται, ο οποίος έγκειται στην αποτροπή αυθαίρετων επεμβάσεων στα δάση και τις δασικές εκτάσεις και στην απομάκρυνση κάθε κατασκευής, που αποκλείει ή περιορίζει την κατά προορισμό χρήση τους, επιβάλλεται χωρίς εξαιρέσεις και το ύψος αυτής διαφοροποιείται, κατά περίπτωση, ανάλογα με την επιφάνεια των κατασκευών και τις ημέρες διατήρησής τους, δεν υπερακοντίζει τον σκοπό αυτόν ούτε συνιστά μέτρο ακατάλληλο προς επίτευξη τούτου, ο θιγόμενος δε απαλλάσσεται της καταβολής της επιβαλλόμενης αποζημιώσεως, στην περίπτωση οικειοθελούς παράδοσης του αυθαιρέτου του στο Δημόσιο προς κατεδάφιση ( ΣτΕ 420/2017, 2895/2015, πρβλ. ΣτΕ 1817/2012).
[ ΠΗΓΗ: ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ & ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ]